ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐ
ՊՈՐՏԱԼ
ԿՐԹԱԿԱՆ
ՖՈՐՈՒՄ
ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ
ՇՏԵՄԱՐԱՆ
ՀԵՌԱՎԱՐ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԻՆՏԵՐԱԿՏԻՎ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԿԿՏ
ՀԱՄԱԿԱՐԳ

Կոմիտաս Վարդապետ - 150

Սեպտեմբերի 26, 2019
Օրվա խորհուրդ

Կոմիտաս (Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյան, սեպտեմբերի 26 (հոկտեմբերի 8), 1869, Քյոթահիա - հոկտեմբերի 22, 1935, Փարիզ, Ֆրանսիա), հայ երգահան, երգիչ, երաժշտական էթնոլոգ, երաժշտագետ, վարդապետ և ուսուցիչ, բանահավաք, խմբավար, մանկավարժ, հայկական ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի հիմնադիր: 1881-1893 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում: 1894 թվականին ձեռնադրվել է աբեղա և ստացել Կոմիտաս անունը։ 1895 թվականին Կոմիտասին շնորհվել է վարդապետի հոգևոր աստիճան։ 1895-1896 թվականներին Թիֆլիսում կոմպոզիտոր Մակար Եկմալյանի ղեկավարությամբ ուսումնասիրել է երաժշտական տեսական առարկաներ, որից հետո՝ 1896-1899 թվականներին, ուսումը շարունակել է Բեռլինի Ֆրիդրիխ Վիլհելմ արքունի համալսարանում (ներկայումս Հումբոլդտ համալսարան) և Ռիչարդ Շմիդտի մասնավոր կոնսերվատորիայում:

Կոմիտասի գիտական և ստեղծագործական գործունեությունը նոր էջ բացեց հայ երաժշտական մշակույթի պատմության մեջ: Հայ հոգևոր և ժողովրդական երաժշտությանը վերաբերող իր գիտական ուսումնասիրությունները Կոմիտասը ներկայացրել է Եվրոպայի մի շարք քաղաքներում (Բեռլին, Փարիզ, Ժնև, Լոզան և այլն), այդ թվում` Միջազգային երաժշտական ընկերության համաժողովներին, որի հիմնադիր անդամներից էր: Կոմիտաս-գիտնականը նպատակ ուներ աշխարհին ներկայացնել հայկական երաժշտական հարուստ մշակույթի ավանդույթները և ապացուցել, որ «հայն ունի ինքնուրույն երաժշտություն»:

Կոմիտասի ստեղծագործական ոճը յուրահատուկ է իր տեսակի մեջ: Հիմնվելով հայ ավանդական երաժշտական մշակույթի առանձնահատկությունների վրա՝ նա հայտնաբերեց հարմոնիայի և պոլիֆոնիայի կիրառման նոր և հարուստ հնարավորություններ, որոնք պատշաճ էին հայ երաժշտական մտածողությանը: Նրա երաժշտական ժառանգությունն ընդգրկում է վոկալ («Անտունի», «Կռունկ», «Ծիրանի ծառ», «Ալ այլուղս», «Զինչ ու զինչ» և այլն), խմբերգային՝ ժողովրդական և հոգևոր («Անձրևն եկավ», «Լուսնակն անուշ», «Գութաներգ», «Հայր մեր», «Ով զարմանալի», «Այսօր ձայնն հայրական», «Էջ Միածինն ի Հօրէ», «Տէր, ողորմեա» և այն), և դաշնամուրային («Յոթ պար», «Մշո շորոր» և այլն) ժանրի ստեղծագործություններ: Կոմիտասի ստեղծագործության մեջ առանձնակի կարևորություն է ներկայացնում իր միակ ավարտուն մեծակտավ գործը՝ «Պատարագ»-ը արական կազմի համար: Կոմիտասն ունեցել է նաև օպերա ստեղծելու մի քանի մտահղացումներ, որոնք մնացել են անկատար:

Անգնահատելի է Կոմիտասի ավանդը բանահավաքչության գործում: Շրջելով հայաբնակ բազմաթիվ բնակավայրերով՝ հմուտ երաժիշտը ձայնագրել է հայ ժողովրդական երգարվեստի տարբեր ժանրերի պատկանող մի քանի հազար երգ՝ այսպիսով մոռացումից փրկելով հայ ժողովրդի ստեղծած մի ամբողջ մշակույթ: Այդ երգերն իր գիտական և ստեղծագործական երկերի ատաղձն են կազմում:

Աղբյուր՝ Վիքիպեդիա (ազատ հանրագիտարան)

Կոմիտաս -150
Մեկնարկում է «Կոմիտաս» միջազգային գիտաժողով-փառատոն

Նյութի աղբյուրը. Վիքիպեդիա

  • Հեռուստադասեր, տեսադասեր

    Թեմայի հեղինակ՝ manush

    Ամեն օր աշակերտների համար եթերում կազմակերպվում են հեռավար դասեր: Նախագծերը համարվում են հեռավար կրթության միջոցով դպրոցականներին ուումնական գործընթացին մոտ պահելու, կրթության

  • Նոր մրցույթ մաթեմատիկայից IV - V դասարանի աշակերտների համար

    Թեմայի հեղինակ՝ davidnik

    Mathematics համակարգում Գարուն - 2020 մրցույթը (http://mathematics.am/contests.php) կկայանա ապրիլի 4-ին, ժամը 12:00: Մրցույթը տևելու է 1 ժամ, ունենալու է 10 խնդիր: Մրցույթը նախատեսված է IV - V դասարանի աշակերտների

  • Դասի արդյունավետությունը բարձրացնող մեթոդներ

    Թեմայի հեղինակ՝ Մարի Գասպարյան

    Հարգելի Ա․ Բարսեղյան Նախ թույլ տվեք շնորհակալություն հայտնել ֆորումին Ձեր մասնակցության և ցուցաբերած ակտիվության վերաբերյալ: Ձեր կողմից ներկայացված թեման <<Դասի արդյունավետÕ

  • Գարուն - 2020 մրցույթը կկայանա մարտի 28-ին:

    Թեմայի հեղինակ՝ davidnik

    Mathematics (http://mathematics.am) համակարգում Գարուն - 2020 մրցույթը կկայանա մարտի 28-ին, ժամը 12:00: Մրցույթը տևելու է 1 ժամ, ունենալու է 10 խնդիր: Մրցույթը նախատեսված է III - IV դասարանի աշակերտների համար,

  • Ուսուցիչների արձագանքը

    Թեմայի հեղինակ՝ manush

    Տեղադրում եմ մեր նամակագրությունը, Էմմա Կիրակոսյանի հետ նախապես համաձայնեցնելուց հետո: Էմմա Կիրակոսյան, 17.03.2020թ․

  • Խոսքի մասերի ուսուցում

    Խոսքի մասերն են.Գոյական անունԲայԱծական անունԹվականԴերանունՇաղկապՁայնարկությունՏարրական նախագիտելիքների հաղորդում, խոսքի մասերի իմացության մակարդակի բարձրացում և խորացում:

  • Շարահյուսություն

       Շարահյուսություն բառը պատճենված է sintacsis (կազմել, հյուսել) բառից և ուսումնասիրում է բառերի ու նախադասությունների կապակցման միջոցներն ու եղանակները, բառերի դերը բառակապակցություններում և նախադասություններում:Հոմանշությունը լեզվական այն իրողությունն է, որի դեպքում լեզվական մեկից ավելի միավորներ արտահայտում են մոտ կամ նույն իմաստը: Բառային հոմանիշները իմաստով մոտ կամ նույն  բառերն են, ինչպես` մազ-հեր-ծամ-վարս-գեղմ-բուրդ, լուսամուտ-պատուհան:Շարահյուսական հոմանիշները շարահյուսական այն կապակցություններն են, որոնք տարբեր կամզություններ ունեն, սակայն գերեթե նույն իմաստն են արտահայտում: Նրանք միմյանցից տարբերվում են ոճական արժեքով, կառուցվածքով ու ծավալով, իմաստային նրբերանգներով: Շարահյուսական հոմանիշների ճիշտ և տեղին գործածությունը օգնում է խուսափել խոսքի միօրինակությունից և հնարավրություն է ստեղծում միտքը տաբեր ձևերով արտահայտելու:Շարահյուսական հոմանիշները ունեն տարբեր դրսևորումներ, ինչպես`ա) Բարդ բառ և բառակապակցություն, օրինակ` խաղադաշտ-խաղալու դաշտ, տուֆակերտ-տուֆից կերտված, երախտամոռ-երախտիքը մոռացող և այլն: Իհարկե միշտ չէ, որ հնարավոր է նման շարքեր ստեղծել, օրինակ` փայտփորիկ թռչունը փայտ փորողը չէ, մեծամիտը մեծ միտք ունեցողը չէ և այլն:բ) Հոլովաձև և կապական կառույց, օրինակ` զրուցել գործից-զրուցել գործերի մասին, փորագրել քարին-փորագրել քարի վրա, դասավորել պահարանում-դասավոր պահարանի մեջ և այլն:գ) Դերբայական դարձված և երկրորդական նախադասություն, օրինակ` Հանդիպման էին եկել ցուցահանդեսին մասնակցած նկարիչները: Հանդիպման էին եկել այն մասնակիցները, որոնք մասնակցել էին ցուցահանդեսին:դ) Ուրիշի ուղղակի և անուղղակի խոսքերով կառուցված նախադասություններ, օրինակ`-Մենք այդ ամենը կարող ենք կատարել, -պատասխանեց վարպետը:Վարպետը պատասխանեց, որ իրենք այդ ամենը կարող են կատարել:ե) Ներգործական և կրավորական կառույցներ, օրինակ` Ուժգին քամին թեքել էր երկաթե դարպասը: Երկաթե դարպասը թեքվել էր ուժգին քամուց:Շարահյուսություն բաժինը ուսումնասիրվում է ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանի <<Հայոց լեզու>> առարկայի ծրագրում, ուստի դասընթացը կանցկացնենք 11-րդ դասարանի սովորողների հետ:Շարահյուսություն բառը պատճենված է sintacsis (կազմել, հյուսել) բառից և ուսումնասիրում է բառերի ու նախադասությունների կապակցման միջոցներն ու եղանակները, բառերի դերը բառակապակցություններում և նախադասություններում:Հոմանշությունը լեզվական այն իրողությունն է, որի դեպքում լեզվական մեկից ավելի միավորներ արտահայտում են մոտ կամ նույն իմաստը: Բառային հոմանիշները իմաստով մոտ կամ նույն  բառերն են, ինչպես` մազ-հեր-ծամ-վարս-գեղմ-բուրդ, լուսամուտ-պատուհան:Շարահյուսական հոմանիշները շարահյուսական այն կապակցություններն են, որոնք տարբեր կամզություններ ունեն, սակայն գերեթե նույն իմաստն են արտահայտում: Նրանք միմյանցից տարբերվում են ոճական արժեքով, կառուցվածքով ու ծավալով, իմաստային նրբերանգներով: Շարահյուսական հոմանիշների ճիշտ և տեղին գործածությունը օգնում է խուսափել խոսքի միօրինակությունից և հնարավրություն է ստեղծում միտքը տաբեր ձևերով արտահայտելու:Շարահյուսական հոմանիշները ունեն տարբեր դրսևորումներ, ինչպես`ա) Բարդ բառ և բառակապակցություն, օրինակ` խաղադաշտ-խաղալու դաշտ, տուֆակերտ-տուֆից կերտված, երախտամոռ-երախտիքը մոռացող և այլն: Իհարկե միշտ չէ, որ հնարավոր է նման շարքեր ստեղծել, օրինակ` փայտփորիկ թռչունը փայտ փորողը չէ, մեծամիտը մեծ միտք ունեցողը չէ և այլն:բ) Հոլովաձև և կապական կառույց, օրինակ` զրուցել գործից-զրուցել գործերի մասին, փորագրել քարին-փորագրել քարի վրա, դասավորել պահարանում-դասավոր պահարանի մեջ և այլն:գ) Դերբայական դարձված և երկրորդական նախադասություն, օրինակ` Հանդիպման էին եկել ցուցահանդեսին մասնակցած նկարիչները: Հանդիպման էին եկել այն մասնակիցները, որոնք մասնակցել էին ցուցահանդեսին:դ) Ուրիշի ուղղակի և անուղղակի խոսքերով կառուցված նախադասություններ, օրինակ`-Մենք այդ ամենը կարող ենք կատարել, -պատասխանեց վարպետը:Վարպետը պատասխանեց, որ իրենք այդ ամենը կարող են կատարել:ե) Ներգործական և կրավորական կառույցներ, օրինակ` Ուժգին քամին թեքել էր երկաթե դարպասը: Երկաթե դարպասը թեքվել էր ուժգին քամուց:Շարահյուսություն բաժինը ուսումնասիրվում է ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանի <<Հայոց լեզու>> առարկայի ծրագրում, ուստի դասընթացը կանցկացնենք 11-րդ դասարանի սովորողների հետ:

  • Թվաբանական պրոգրեսիայի հասկացությունը և նրա հատկությունները

    Թվաբանական պրոգրեսիայի սահմանումը, n-րդ անդամի բանաձևը, 1-ին n անդամների գումարի բանձևը, հատկությունները։ 

  • Երկրաչափական պրոգրեսիան

  • Տասնորդական կոտորակներ

  • 9-րդ դասարան, Ռուսաց լեզու

    Изучение жизни и творчества А. И. КупринаРассказ"Гранатовый браслет" 

  • Թվային արգումենտի եռանկյունաչափական ֆունկցիաներ և եռանկյունաչափական հավասարումներ

    Այս դասընթացի շրջանակներում մենք կծանոթանանք եռանկյունաչափական ֆունկցիաների հետ:Եռանկյունաչափական ֆունկցիաները,  որոնք պատմականորեն առաջացել են ուղղանկյուն եռանկյունների ուսումնասիրման ժամանակ և արտահայտել են եռանկյան էջերի կախվածությունը սուր անկյուններից և ներքնաձիգից։ Այս ֆունկցիաները լայն տարածում են գտել գիտության ամենատարբեր բնագավառներում, ինչի արդյունքում ընդլայնվել է եռանկյունաչափական ֆունկցիաների սահմանումը։Դասընթացում կուսումնասիրենքփոխհակադարձ ֆունկցիաները, թվի արկսինուսը և արկկոսինուսը,թվի արկտանգեսը և արկկոտանգեսը,պարզագույն եռանկյունաչափական հավասարումների լուծման բանաձևերը:

  • Շարահյուսություն: Բարդ ստորադասական նախադասություն

    Այս դասընթացը 9-րդ դասարանի 2-րդ կիսամյակի համար է նախատեսված և նպատակ ունի կրկնության միջոցով աշակերտներին նախապատրաստել տարեվերջյան ավարտական քննություններին:

  • Շարահյուսություն: Բարդ ստորադասական նախադասություն

    Այս դասընթացը 9-րդ դասարանի 2-րդ կիսամյակի համար է նախատեսված և նպատակ ունի կրկնության միջոցով աշակերտներին նախապատրաստել տարեվերջյան ավարտական քննություններին:

  • Ատոմի կառուցվածքը