Արցախի գանձերը. Տպարաններ

Հոկտեմբերի 28, 2020

Մշակութային լուրեր

Արցախի Հանրապետության տարածքում առաջին տպարանը շվեյցարացի բողոքականների տպարանն էր Շուշիում, որը գործել է 1828 թվականից։ Այն երկրորդն էր Մայր Աթոռ Էջմիածնի տպարանից հետո։ Այս տպարանում լույս է տեսել ավելի քան 20 գիրք։ Նրանց գործունեությունը Շուշիում տևել է 7-8 տարի։ Ղարաբաղի միտրոպոլիտ Բաղդասար Հասան Ջալալյանը բողոքականներից գնել է տպարանը։ Կրթության հարգը…

Արցախի գանձերը. Մարտակերտի շրջանի Մատաղիս համայնքի Եղիշե առաքյալի վանք

Հոկտեմբերի 27, 2020

Մշակութային լուրեր

Եղիշե առաքյալի վանքը (Ջրվշտիկ) հիմնադրվել է 5-րդ դարում արքա Վաչագան Բարեպաշտի կողմից: Գտնվում է Մարտակերտի շրջանի Մատաղիս գյուղից հյուսիս՝ սահմանի շփման գծի մոտ, Մռավ լեռան անտառապատ լանջին: Վանական համալիրի տեղում եղել է հեթանոսական սրբավայր՝ Միհր Ներսեհեա անունով: Վաղ միջնադարում Ջրվշտիկ վանքը սերտորեն կապված է եղել Արցախի կրոնական և քաղաքական կենտրոնների…

Արցախի գանձերը. Ամարաս

Հոկտեմբերի 25, 2020

Մշակութային լուրեր

Համաձայն հայ պատմիչների վկայությունների՝ Ամարասի վանքի եկեղեցին հիմնադրել է Գրիգոր Լուսավորիչը 4-րդ դարի սկզբին։ 5-րդ դարի սկզբին Մեսրոպ Մաշտոցն Ամարասի վանքում բացում է Արցախի առաջին դպրոցը։

19-րդ դարի 2-րդ քառորդին Ամարասի վանքային համալիրը, որն ուներ 17-րդ դարում կառուցված բավականին ուժեղ պաշտպանական համակարգ, օգտագործվել է որպես ամրոց, իսկ 1832–1847 թվականներին ծառայել…

Արցախի գանձերը. Գանձասար

Հոկտեմբերի 25, 2020

Մշակութային լուրեր

Գանձասար վանական համալիրը թվագրվում է 13-րդ դարով: Անունը ստացել իր տեղադիրքից՝ բլրից, որի ընդերքում կան արծաթի և այլ մետաղների հանքեր: Գանձասարը առաջնորդարան էր և Խաչենի իշխանների տոհմական տապանատունը։ Հասան-Ջալալյան տոհմի իշխանների հոգածության շնորհիվ Գանձասարը պահպանել է հոգևոր կենտրոնի իր դերը։ Վանքն ունեցել է հարուստ ձեռագրատուն, դպրանոց, որտեղ ստեղծվել են բարձրարժեք…

Արցախի գանձերը. Մե՛նք ենք մեր սարերը

Հոկտեմբերի 25, 2020

Մշակութային լուրեր

Արցախի խորհրդանիշ հանդիսացող «Մե՛նք ենք մեր սարերը» հուշարձանը, որը փաղաքշորեն անվանում են նաև «Դեդո-բաբո», «Պապիկ-տատիկ», տեղադրվել է 1967 թվականին: Հուշարձանի քանդակագործը Սարգիս Բաղդասարյանն է, ճարտարապետը՝ Յուրի Հակոբյանը: Ստեփանակերտի մուտքի մոտ՝ բլրի գագաթին գտնվող քանդակը պատրաստված է կարմիր տուֆից: Այն արցախյան հողում հայ ժողովրդի արմատների խորհրդանիշն է։ Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է…

Արցախի գանձերը. Ծիծեռնավանք

Հոկտեմբերի 23, 2020

Մշակութային լուրեր

Ծիծեռնավանք եկեղեցին հիմնադրվել է 4-րդ դարում և պատկանում է եռանավ բազիլիկ եկեղեցիների շարքին, ունի ուղղանկյուն հատակագիծ, չորս զույգ մույթեր, արտաքուստ շեշտված միջին նավ:

Վանքը արժեքավոր դեր ունի ոչ միայն Հայաստանի, այլ համայն քրիստոնյա աշխարհի համար: Վանքում է պահվում Պետրոս առաքյալի ծիծեռնը (ճկույթը), այստեղից էլ «Ծիծեռնավանք» անվանումը:

Ներկայիս Ծիծեռնավանքն իր վրա…

Արցախի գանձերը. Գտչավանք

Հոկտեմբերի 21, 2020

Մշակութային լուրեր

Գտչավանք /Գտիչի վանք/ վանական համալիրը /13-րդ դ./ գտնվում է Տող գյուղի վարչական տարածքում՝ Տողասար կամ Ճգնավորի լեռան հյուսիսարևմտյան լանջի գոգավորությունում: Նախկինում մտել է Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի Մյուս Հաբանդ գավառի տարածքում։
Վանքի անունով Գտիչ է կոչվել նրանից վերև կառուցված ամրոցը, որը 9-րդ դարում Եսայի Ապու-Մուսեի նստավայրն էր։ 13-րդ դարի…

Անցկացվել է ԵԽ-ի «Մշակութային ուղիներ» ծրագրի խորհրդի առցանց նիստը

Հոկտեմբերի 20, 2020

Մշակութային լուրեր

Եվրոպայի Խորհրդի «Մշակութային ուղիներ» ծրագրի խորհրդի առցանց նիստին, որը նախատեսված էր Ընդլայնված մասնակի համաձայնագրով, անցկացվել է հոկտեմբերի 7-ին և 8-ին, մասնակցել են ծրագրի անդամ և դիտորդ պետությունների ներկայացուցիչներ:

Բացման խոսքով հանդես են եկել Ընդլայնված մասնակի համաձայնագրի նախագահ Բիրգիտա Ռինքբեքը և Եվրոպայի Խորհրդում ժողովրդավարական մասնակցության հարցերով տնօրեն Մատյաս Գրուդենը: Վերջինը հանգամանորեն…

Արցախի գանձերը. գրադարաններ

Հոկտեմբերի 20, 2020

Մշակութային լուրեր

Հայկական բարեգործական ընկերության Շուշիի բաժանմունքի ջանքերով 1859 թվականին Շուշիում լուսավորության գործի խթանման նպատակով հիմնվել է առաջին գրադարան-ընթերցարանը: Անդրադառնալով այս փաստին՝ 1860 թվականին «Կռունկ Հայոց Աշխարհին» գրական, բանասիրական, վիճակագրական, բարոյախոսական, տեղեկատու ամսօրյա հանդեսը գրել է, որ Շուշիի հայկազուններն ազգային լուսավորության աղբյուրի կարիք են զգում, և դրա կարևորությունը հասկանալով, իրենց համաքաղաքացիների համար…

Արցախի գանձերը. Դադիվանք վանական համալիր

Հոկտեմբերի 20, 2020

Մշակութային լուրեր

Դադիվանք /9-13-րդ դդ./ վանական համալիրը, համաձայն ավանդության, հիմնվել է Քրիստոսի առաքյալներից Թադևոսի հետևորդ Դադեի կողմից 1-ին դարում։ 2007 թ. պեղումների ընթացքում վանական համալիրի եկեղեցիներից մեկի խորանի տակ գտնվել են սուրբ Դադե առաքյալի մասունքները: Գտնվել է նաև մեկ այլ դամբարան, որը հայկական քրիստոնեական ավանդույթներին բնորոշ չէ. այնտեղ թաղված մարդը նստած է…