ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐ
ՊՈՐՏԱԼ
ԿՐԹԱԿԱՆ
ՖՈՐՈՒՄ
ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ
ՇՏԵՄԱՐԱՆ
ՀԵՌԱՎԱՐ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԻՆՏԵՐԱԿՏԻՎ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԿԿՏ
ՀԱՄԱԿԱՐԳ

Հայաստանը՝ համաշխարհային քարտեզի վրա խաղողի ծագման բնօրրան

Սեպտեմբերի 15, 2021
Միջազգային լուրեր

Միջազգային գիտական ​​կազմակերպությունների դաշինքի (ANSO) միակ դրամաշնորհը Հայաստանում 2021 թ. ստացել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտը՝ «Խաղողի կենսաբազմազանության պահպանում և հարմարվողական հատկանիշերի մոբիլիզացիա» ծրագրի իրականացման համար:

Հայ-չինական այս ծրագիրն իրականացվում է Չինաստանի «Մեկ գոտի - մեկ ճանապարհ» նախաձեռնության շրջանակում, որն ուղղված է մարդկության առաջընթացի և համընդհանուր բարգավաճման համատեղ գործողություններին: ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտը ծրագիրն իրականացնում է Չինաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Բուսաբանության ինստիտուտի հետ: Երրորդ գործընկերն է Ֆրանսիայի լավագույն գիտահետազոտական ինստիտուտներից «Institute of Grape and Wine Sciences»-ը (ISVV), որի հետ նախատեսվում է 2022 թվականից Հայաստանում սկսել խաղողի ֆիլոքսերայի լայնածավալ ուսումնասիրություններ՝ վնասատուի գենոտիպավորումից մինչև մասնագետների վերապատրաստում։

Ծրագիրը կրում է կիրառական բնույթ և միտված է Հայաստանի խաղողի գենետիկական ռեսուրսների համապարփակ ուսումնասիրմանը, մասնավորապես՝ հարմարվողական հատկանիշների վերլուծությանը։ Հիմնական նպատակը տեղածին սորտերում և վայրի խաղողի գենոմում չորադիմացկունությունը պայմանավորող գեների հայտնաբերումն է, որը չափազանց կարևոր է կլիմայի գլոբալ փոփոխության համատեքստում։

«Մեր բոլոր նախագծերի վերջնանպատակը Հայաստանում խաղողի գենետիկական ռեսուրսների պահպանումն ու հարակայուն խաղողագործություն զարգացնելն է: Պետք է նվազագույն մակարդակի բերել կամ բացառել թունաքիմիկատների կիրառումը և վերսկսել թիրախային սելեկցիոն աշխատանքները՝ ուղղված ռեզիստենտ սորտերի ստացմանը»,- ասել է ծրագրի գիտական խմբի ղեկավար, ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի Բույսերի գենոմիկայի գիտական խմբի ղեկավար, ավագ գիտաշխատող, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու Քրիստինե Մարգարյանը:

Նա վստահեցնում է, որ Հայաստանի խաղողի կենսաբազմազանությունն օժտված է այդ ներուժով, և այս մոտեցումն ունի կարևոր բնապահպանական ու առողջապահական նշանակություն։

Նշենք, որ Հայաստանում խաղողի գենետիկական ռեսուրսների ուսումնասիրության մեկնարկը տրվել է դեռևս 2011 թ.-ին՝ ՀՀ ԳԱԱ Բնական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար, Երևանի պետական համալսարանի Գենետիկայի և բջջաբանության ամբիոնի վարիչ, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Ռուբեն Հարությունյանի նախաձեռնությամբ։ Ուսումնասիրություններն իրականացվել են մոլեկուլային-գենետիկական, այնուհետև գենոմային մակարդակով։

Համաշխարհային խաղողի քարտեզի վրա Հայաստանի՝ որպես խաղողի ծագման բնօրրան, ճանաչելի դարձնելու նպատակով 2018 թ.-ին ՀՀ Խաղողագործության և գինեգործության հիմնադրամի հետ ստեղծվել է ՀՀ խաղողի գենետիկական ռեսուրսների տվյալների առաջին բազան՝ VITIS www.vitis.am կայքը, որը կցված է եվրոպական www.vivc.de և չինական www.vitisgdb.ynau.edu.cn տվյալների բազաներին:

Նյութի աղբյուրը. ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն

  • Գնահատե՞լ,թե՞՝ոչ

    Թեմայի հեղինակ՝ Գ. Գևորգյան

    Գնահատե՞լ,թե՝ոչ ՀՀ հանրակրթության համակարգում 2023թ.-ից նախատեսվում է սովորողների միավորային գնահատումն իրականացնել սկսած 5-րդ դասարանի երկրորդ կիսամյակից,այդպիսով կարևորելով

  • Մենախոսություն և երկխոսություն

    Թեմայի հեղինակ՝ Հասմիկ ԱՎ

    Մենախոսություն և երկխոսություն Կիրառելի և հետաքրքիր դասեր են, Անուշ ջան, տեսական նյութերն ուղեկցվում են գործնական աշխատանքներով, որոնք շատ կարևոր են ուսուցման գործընթացում:

  • Մենախոսություն և երկխոսություն

    Թեմայի հեղինակ՝ Հասմիկ ԱՎ

    Մենախոսություն և երկխոսություն Կիրառելի և հետաքրքիր դասեր են, Անուշ ջան, տեսական նյութերն ուղեկցվում են գործնական աշխատանքներով, որոնք շատ կարևոր են ուսուցման գործընթացում:

  • ՄԵՆԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ

    Թեմայի հեղինակ՝ LusineJS

    երկխոսությունն ու մենախոսությունը հունական ծագում ունեցող բառեր են, որոնք բնորոշում են տեքստի տեսակը՝ կախված նրանից, թե քանի մարդ է ներգրավված խոսքում: Մեր դասի նպատակն է

  • ՖՈՒՆԿՑԻԱՅԻ ԳԱՂԱՓԱՐԻ ՈՒՍՈՒՑՈՒՄԸ ՀԱՆՐԱՀԱՇՎԻ ԴԱՍԱԺԱՄԻՆ

    Թեմայի հեղինակ՝ movsisyan.karine

    Հանրահաշվի դպրոցական ծրագրերում ընդգրկված համարյա բոլոր գաղափարները այս կամ այն կերպ առնչվում են ֆունկցիայի հասկացության հետ:Ֆունկցիան մաթեմատիկայի հիմնական հասկացությունների

  • Երկրաչափական կառուցումներ հարթության վրա

  • Ուսուցման մեթոդներ, մեթոդական հնարների կիրառումը դասաժամի փուլերում - 3

       <<Ուսուցման մեթոդը>> բարդ և բազմակողմանի հասկացություն է: Առաջին հերթին դա պայմանավորված է հենց ուսուցման գործընթացի բարդությամբ: Վերջինս իր մեջ ներառում է երեք կարևոր խնդիր՝ ի՞նչ սովորեցնել /կրթության բովանդակություն/, Ինչու՞... ինչի՞ համար սովորեցնել /կրթության նպատակ/ և ինչպե՞ս սովորեցնել /ուսուցման մեթոդիկա/: Կրթության բովանդակությունը /ի՞նչ սովորեցնել/ մատուցելու  և կրթության նպատակներ  /ինչու՞ սովորեցնել/ իրականացնելու համար անհրաժեշտ են որոշակի մեթոդներ, հնարներ, ձևեր: Հանդիսանալով ուսուցման գործընթացի միջուկը՝ մեթոդը իրար է կապում ուսուցման՝ նախապես պլանավորած նպատակը և վերջնական արդյունքը: Այսպիսով, ուսուցման գործընթացում մեթոդը ունի կապող օղակի բարդ և առանձնահատուկ դեր:   Հեգելն ասում էր. «Մեթոդը գործիք է սուբյեկտի ձեռքին, որի միջոցով վերջինս հարաբերվում է օբյեկտի հետ»

  • ԻՆՉՊԵՍ ՍՏԵՂԾԵԼ ՎԻԴՈԵԴԱՍԵՐ

    ԴԱՍԸՆԹԱՑԸ  ՆԱԽԱՏԵՍՎԱԾ  Է  ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐԻ  ՀԱՄԱՐ: ԴԱՍԸՆԹԱՑԻ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ ՄԱՍՆԱԿԻՑՆԵՐԸ ԿՍՈՎՈՐԵՆ ԻՆՉԵՍ  ԿԱՐԵԼԻ Է ՍՏԵՂԾԵԼ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՎԻԴԵՈԴԱՍԵՐ: ԻՆՉՊԵՍ ՊԱՏՐԱՍՏԵԼ ՇԱՐԺԱՊԱՏԿԵՐՆԵՐ:ՕԲՅԵԿՏՆԵՐԻՆ ՏԱԼ ԾԱՎԱԼԱՅԻՆ ՊԱՏԿԵՐՈՒՄԽՄԲԱԳՐԵԼ  ԴԱՍԸՆԹԱՑԻ  ՆՊԱՏԱԿՆ  Է  ՕԳՆԵԼ  ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐԻՆ ՍՏԵՂԾԵԼ  ՎԻԴԵՈԴԱՍԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԿՆՊԱՍՏԵՆ ԱՇԱԿԵՐՏՆԵՐԻ ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ  ՈՒՍՈՒՄՆԱՌՈՒԹՅԱՆԸ, ՕԳՆՈՂ  ՄԻՋՈՑ    ԿՀԱՆԴԻՍԱՆԱ  ԻՐԵՆՑ ԴԱՍԸ  ԱՎԵԼԻ ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ  ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ:https://youtu.be/A6tKVICl5dIՖիզիկայի խնդիրների լուծման օրինակներիմ ստեղծած  տեսանյութը

  • Մոյա 7յա

  • Վերապատրաստումների 2021-Կապանի հ․2 ավագ դպրոց

    ՏՀՏ վերապատրաստումներ պարտադիր ատեստավորման ենթակա ուսուցիչների համար

  • Արժեքների և վերաբերմունքի ձևավորումը առարկայական դասաժամերին

    ՆպատակԾանոթանալ ժողովրդավարական  կարողունակությունների   բաղադրիչների և նպաստել աշակերտների շրջանում ժողովրդավարական մշակույթի տարածմանը: «Արժեքների և վերաբերմունքի ձևավորումը առարկայական դասաժամերին» թեմայում ներառված ժողովրդավարական մշակույթի ձևավորման, նրա բաղադրիչների՝ հիմնարար արժեքների և վերաբերմունքի վերաբերյալ հարցերի ուսումնասիրումը վերապատրաստվողներին հնարավորություն կնձեռի կողմնորոշել սովորողներին կյանքի տարբեր իրավիճակներում:Թեմա 3։1, 3։2․ Ժողովրդավարական մշակույթի ձևավորման կարողունակություններ    Ինչ է ժողովրդավարությունը։    Ժողովրդավարական մշակույթ       ՎերջնարդյունքներԿիմանան      ժողովրդավարության հասկացության բնորոշումը և ժողովրդավարության սկզբունքներըԿկարողանան   ներկայացնել ժողովրդավարական մշակույթի բնորոշ գծերը, արժևորել մարդկային արժանապատվությունը և մարդու իրավունքները, մշակութային բազմազանությունը, ժողովրդավարական արդարադատությունը, հավասարությունը և իրավունքի գերակայությունը Թեմա 3։3․ Արժեքային համակարգՎերջնարդյունքներՎերապատրաստվողներըԿիմանան ժողովրդավարության հիմնարար արժեքներըԿկարողանան   մեկնաբանել ժողովրդավարության առավելությունները և թերությունները, ներկայացնել ժողովրդավարությունը և սահմանադրությունը որպես մարդու իրավունքների և ազատությունների երաշխավոր, հիմնավորել ժողովրդավարական մշակույթի կարևորությունը արդի կրթական համակարգում Թեմա 3։4, 3։5․Ժողովրդավարության մշակույթի ձևավորման կարողունակությունների <<արժեքներ>> և <<վերաբերմունք>> բաղադրիչները ՎերջնարդյունքներՎերապատրաստվողներըԿիմանան    ժողովրդավարության հիմնարար արժեքները, սկզբունքները,     ժողովրդավարության կարողությունների համակարգը և դրա բաղադրիչներըԿկարողանան    աշակերտների մեջ զարգացնել ժողովրդավարության կարողունակություններ և արժեքներ՝ անկանխակալ մոտեցում այլ մշակույթների, համոզմունքների, աշխարհայացքների և սովորույթների նկատմամբ, կազմել դասի պլանավորում, որտեղ կարտացոլվեն ժողովրդավարական մշակույթի բաղադրիչներըԹեմա 3։6, 3։7․Ժողովրդավարական մշակույթի ձևավորման կարողունակությունների <<հմտություններ>> և <<գիտելիքներ և քննադատական ընկալում>> բաղադրիչները ՎերջնարդյունքներՎերապատրաստվողներըԿիմանան ժողովրդավարական մշակույթի կոմպետենցիաների բաղադրիչները Կկարողանան սովորողների շրջանում զարգացնել խնդիրները ինքնուրույն լուծելու, նախաձեռնողականությա ն, քննադատական մտածողության, հաղորդակցային և համագործակցային, ինքնաճանաչողության, ինքնակրթվելու, քաղաքացիական մտածողության, ապրումակցելու հմտություններ և կարողություններ Թեմա 3։8․Դասի պլանավորում առարկայի դասավանդման ընթացքում ժողովրդավարության մշակույթի ձևավորման կարողունակությունների <<արժեքներ>>,<<վերաբերմունք>>,<<հմտություններ>>  և<<գիտելիքներ>> և <<քննադատական ընկալում>> բաղադրիչների  զարգացման թեմայով

  • Avstralia end Ovkiania

  • Իմ ծննդավայրը՝ Վայոց ձոր

  • Ներհամայնքային հուշարձանների ուսումնասիրում

  • Բնագիտություն V դասարան (68 ժամ)

    Դասընթացը պատրաստել է ՝Սիրանուշ ՍարգսյանըԴասընթացը պատրաստվել է Է․Ղազարյան, Ա․Թռչունյան, Գ․Մելիքյան, Թ․Վարդանյան, Հ․Խաչատրյան <<Բնագիտություն 5>>, Երևան 2018թ․ դասագրքի հիման վրա