ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐ
ՊՈՐՏԱԼ
ԿՐԹԱԿԱՆ
ՖՈՐՈՒՄ
ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ
ՇՏԵՄԱՐԱՆ
ՀԵՌԱՎԱՐ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԻՆՏԵՐԱԿՏԻՎ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԿԿՏ
ՀԱՄԱԿԱՐԳ

Կամավորները հանուն հուշարձանների պահպանության

Փետրվարի 3, 2020
Մշակութային լուրեր

Պատմամշակութային հուշարձանների պահպանման, օգտագործման և հանրահռչակման նպատակով իրականացվող իրազեկման արշավի շրջանակում «ԻԿOՄOՍ-Հայաստանի ազգային կոմիտեի հետ համագործակցությամբ տեղի է ունեցել հանդիպում իրազեկման արշավի կամավորների հետ:

Կամավորների թվում էին ուսանողներ, ուսուցիչներ, տարբեր ոլորտների աշխատակիցներ՝ թե՛ Երևանից, թե ՀՀ մարզերից:

«Ինձ միանգամից հետաքրքրեց և որոշեցի արձագանքել: Ուսուցիչը պետք է տիրապետի նաև մշակույթին և փոխանցի այն աշակերտներին. եթե ես իմանամ, աշակերտներս էլ կիմանան».-ասում է ՀՀ Արագածոտնի մարզի Սասունիկի Գ. Չաուշի միջնակարգ դպրոցի ուսուցչուհին:

Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են իրազեկման արշավի ուղղությունները, կամավորների անելիքները և այլ հարցեր:

Արշավը նպատակ ունի ոչ պաշտոնական քննարկումների ճանապարհով լայն հասարակության ուշադրությունը սևեռել պատմամշակութային ժառանգության ոլորտում առկա խնդիրների, անելիքների, մարտահրավերների վրա, թե ինչպես տարբեր իրավիճակներում գտնել լուծումներ, հանդես գալ նախաձեռնություններով:

Նյութի աղբյուրը. ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն

  • էլեկտրոնային աղյուսակ

    Excel  2007 էլեկտրոնային աղյուսակի միջավայր մտնելու համար պետք է հաջորդաբար կատարել հետևյալ քայլերը.Start−>All  Programs−>MS  Office−>Microsoft  Office  Excel  2007 Excel  2007  էլեկտրոնային աղյուսակի հիմնական աշխատանքային պատուհանն ունի նկ. 1.1-ում պատկերված տեսքը։Էլեկտրոնային աղյուսակի աշխատանքային թերթը բաղկացած է լատինական այբուբենի տառերով նշված սյուներից և բնական թվերով համարակալված տողերից։ Յուրաքանչյուր բջիջ ունի իր հասցեն, որը կազմվում է այն սյան անունով ու տողի համարով, որոնց հատման տեղում գտնվում է տվյալ բջիջը, օրինակ՝ B4։ Անհրաժեշտության դեպքում միևնույն տողի կամ սյան վրա գտնվող հարևան բջիջներով կազմում են բջիջների բլոկ, որի հասցեն կարելի է գրել անվան դաշտում՝ նշելով բլոկը կազմող վերին ձախ և ստորին աջ բջիջների հասցեները՝ դրանք իրարից բաժանելով երկու կետով, օրինակ՝ B2:C4Excel էլեկտրոնային աղյուսակում բջիջը կարող է պարունակել թիվ, բանաձև կամ տեքստ։ Թվային տիպի տվյալներ են՝ թվային հաստատունները, ամսաթիվն ու ժամանակը։ Բանաձևը գործողությունների կատարման կարգը սահմանող հրահանգ է, որը կարող է բջիջների հասցեներ, թվեր, գործողությունների նշաններ և ֆունկցիաների անվանումներ պարունակել։ Այն տվյալները, որոնք սպասարկվող ծրագրի կողմից որպես թվային տվյալներ չեն ճանաչվում, ընդունվում են որպես տեքստային տվյալներ։ Բջիջ ներմուծված տեքստի երկարությունը կարող է լինել մինչև 255 պայմանանշան։   Նկ. 1.1. Microsoft  Excel Էլեկտրոնային աղյուսակի պատուհանը   Բջիջ տվյալներ ներմուծելու համար անհրաժեշտ է.* ընտրել բջիջը* ներմուծել տվյալները* ներմուծումն ավարտել կամ Enter ստեղնով կամ բանաձևերի դաշտի  կոճակով, կամ՝ անցնելով այլ բջիջի։Բանաձև ներմուծելիս այն պետք է սկսել հավասարության =  պայմանանշանով։Բջիջից տվյալները ջնջելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի ցուցիչով ընտրել տվյալ բջիջն ու սեղմել Delete ստեղնը։Բջիջում եղած տվյալները փոփոխելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի ցուցիչը տեղադրել տվյալ բջիջի վրա, մկնիկի ձախ սեղմակի կրկնակի սեղմում կատարել ու խմբագրել եղած ինֆորմացիան։ Բջիջի պարունակությունը կարելի է խմբագրել նաև բանաձևերի դաշտի միջոցով։ Excel էլեկտրոնային  աղյուսակում  արված  վերջին գործողությունը կարելի  է չեղյալ դարձնել (անտեսել) արագ հասանելիության վահանակի  (Սոdօ), իսկ չեղյալ դարձված վերջին գործողությունը վերականգնել՝  (Redo) կոճակով։ Excel–ում կիրառվում են թվաբանական հետևյալ գործողությունները.  գումարում՝ +  հանում՝-  բազմապատկում` *  բաժանում՝/  տոկոս՝ %  աստիճանի բարձրացում՝ ^Հաշվումներ իրականացնելիս կիրառվում է գործողությունների կատարման առաջնահերթության մաթեմատիկայում ընդունված ձեզ հայտնի կարգը։ Ինչպես մաթեմատիկայում, այստեղ ևս փակագծերի կիրառումը կարող է փոխել գործողությունների կատարման հաջորդականությունը։Excel էլեկտրոնային   աղյուսակի   ստանդարտ   ֆունկցիաների   հավաքածուից գումարի հաշվման համար նախատեսված է SUM ֆունկցիան։ Այն բջիջների բլոկի վրա կիրառելու համար անհրաժեշտ է.* ընտրել այն  բջիջը,  որտեղ պետք է պահպանվի հաշվարկվելիք գումարի արժեքը,* Home ներդիրի Editing կամ Formulas ներդիրի Function  Library խմբից  ընտրել գումարի   հաշվման համար նախատեսված  գործիքը,* մկնիկի ձախ սեղմակով նշել այն բջիջները, որոնց պարունակությունների գումարն անհրաժեշտ է հաշվել,* սեղմել Enter  ստեղնը կամ բանաձևերի դաշտի  կոճակը։

  • Թվային արգումենտի եռանկյունաչափական ֆունկցիաներ

    Ողջյո՛ւնՀարգելի մասնակիցներ <<Թվային արգումենտի եռանկյունաչափական ֆունկցիաներ>> թեման նախատեսված է 10-րդ դասարանի աշակերտների համար: Թեման իր մեջ ներառում է y=sinx, y=cosx, y=tgx, y=ctgx ֆունկցիաների հատկություններն ու գրաֆիկը:  Ուսուցման նպատակը գիտելիքների և հմտությունների ձևավորումն է:Դասընթաց ստեղծող և դասընթացավար Ֆլորա Կարապետյան

  • Excel էլեկտրոնային աղյուսակ

    Excel  2007 էլեկտրոնային աղյուսակի միջավայր մտնելու համար պետք է հաջորդաբար կատարել հետևյալ քայլերը.Start−>All  Programs−>MS  Office−>Microsoft  Office  Excel  2007 Excel  2007  էլեկտրոնային աղյուսակի հիմնական աշխատանքային պատուհանն ունի նկ. 1.1-ում պատկերված տեսքը։Էլեկտրոնային աղյուսակի աշխատանքային թերթը բաղկացած է լատինական այբուբենի տառերով նշված սյուներից և բնական թվերով համարակալված տողերից։ Յուրաքանչյուր բջիջ ունի իր հասցեն, որը կազմվում է այն սյան անունով ու տողի համարով, որոնց հատման տեղում գտնվում է տվյալ բջիջը, օրինակ՝ B4։ Անհրաժեշտության դեպքում միևնույն տողի կամ սյան վրա գտնվող հարևան բջիջներով կազմում են բջիջների բլոկ, որի հասցեն կարելի է գրել անվան դաշտում՝ նշելով բլոկը կազմող վերին ձախ և ստորին աջ բջիջների հասցեները՝ դրանք իրարից բաժանելով երկու կետով, օրինակ՝ B2:C4Excel էլեկտրոնային աղյուսակում բջիջը կարող է պարունակել թիվ, բանաձև կամ տեքստ։ Թվային տիպի տվյալներ են՝ թվային հաստատունները, ամսաթիվն ու ժամանակը։ Բանաձևը գործողությունների կատարման կարգը սահմանող հրահանգ է, որը կարող է բջիջների հասցեներ, թվեր, գործողությունների նշաններ և ֆունկցիաների անվանումներ պարունակել։ Այն տվյալները, որոնք սպասարկվող ծրագրի կողմից որպես թվային տվյալներ չեն ճանաչվում, ընդունվում են որպես տեքստային տվյալներ։ Բջիջ ներմուծված տեքստի երկարությունը կարող է լինել մինչև 255 պայմանանշան։   Նկ. 1.1. Microsoft  Excel Էլեկտրոնային աղյուսակի պատուհանը   Բջիջ տվյալներ ներմուծելու համար անհրաժեշտ է.* ընտրել բջիջը* ներմուծել տվյալները* ներմուծումն ավարտել կամ Enter ստեղնով կամ բանաձևերի դաշտի  կոճակով, կամ՝ անցնելով այլ բջիջի։Բանաձև ներմուծելիս այն պետք է սկսել հավասարության =  պայմանանշանով։Բջիջից տվյալները ջնջելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի ցուցիչով ընտրել տվյալ բջիջն ու սեղմել Delete ստեղնը։Բջիջում եղած տվյալները փոփոխելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի ցուցիչը տեղադրել տվյալ բջիջի վրա, մկնիկի ձախ սեղմակի կրկնակի սեղմում կատարել ու խմբագրել եղած ինֆորմացիան։ Բջիջի պարունակությունը կարելի է խմբագրել նաև բանաձևերի դաշտի միջոցով։ Excel էլեկտրոնային  աղյուսակում  արված  վերջին գործողությունը կարելի  է չեղյալ դարձնել (անտեսել) արագ հասանելիության վահանակի  (Սոdօ), իսկ չեղյալ դարձված վերջին գործողությունը վերականգնել՝  (Redo) կոճակով։ Excel–ում կիրառվում են թվաբանական հետևյալ գործողությունները.  գումարում՝ +  հանում՝-  բազմապատկում` *  բաժանում՝/  տոկոս՝ %  աստիճանի բարձրացում՝ ^Հաշվումներ իրականացնելիս կիրառվում է գործողությունների կատարման առաջնահերթության մաթեմատիկայում ընդունված ձեզ հայտնի կարգը։ Ինչպես մաթեմատիկայում, այստեղ ևս փակագծերի կիրառումը կարող է փոխել գործողությունների կատարման հաջորդականությունը։Excel էլեկտրոնային   աղյուսակի   ստանդարտ   ֆունկցիաների   հավաքածուից գումարի հաշվման համար նախատեսված է SUM ֆունկցիան։ Այն բջիջների բլոկի վրա կիրառելու համար անհրաժեշտ է.* ընտրել այն  բջիջը,  որտեղ պետք է պահպանվի հաշվարկվելիք գումարի արժեքը,* Home ներդիրի Editing կամ Formulas ներդիրի Function  Library խմբից  ընտրել գումարի   հաշվման համար նախատեսված  գործիքը,* մկնիկի ձախ սեղմակով նշել այն բջիջները, որոնց պարունակությունների գումարն անհրաժեշտ է հաշվել,* սեղմել Enter  ստեղնը կամ բանաձևերի դաշտի  կոճակը։

  • Թվային ֆունկցիաների մի քանի հատկություններ

  • ԵՐԿԻՐԸ ՄԵՐ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏՈՒՆՆ Է

  • MAT

  • ՀՀ տնտեսության սպասարկման ոլորտը

  • Մայրենիի դասագրքերի օժանդակ բաղադրիչների կիրառումը փոխգործուն մեթոդների միջոցով

    Նյութը  կրում է հետազոտական բնույթ:Ուսումնասիրել եմ մայրենիի դասագրքերի օժանդակ բաղադրիչները և կատարել վերլուծություն:

  • Жизнь и творчество А.П.Чехова

  • Նյութի ագրեգատային վիճակներ

    Ֆիզիկայում ագրեգատային վիճակը նյութի գոյության կայուն ձևերից է։ Առօրյա կյանքում հանդիպում են պինդ, հեղուկ, գազային վիճակները և պլազման։ Հայտնի է շատ այլ ագրեգատային վիճակների գոյությունը, ինչպիսիք են ապակին կամ հեղուկ բյուրեղները։ Ագրեգատային վիճակներից շատերը գոյություն ունեն միայն էքստրեմալ պայմաններում։Պատմականորեն ագրեգատային վիճակների բաժանումը կատարվել է ըստ նյութի որակական հատկությունների տարբերության։ Պինդ վիճակում նյութը պահպանում է ծավալը և ձևը, ընդ որում նյութի բաղկացուցիչ մասնիկները (ատոմներ, մոլեկուլներ կամ իոններ) դասավորված են իրար մոտ՝ ֆիքսված դիրքերում։ Հեղուկ վիճակում նյութը պահպանում է ծավալը, սակայն նյութի ձևը փոփոխվում է՝ կախված այն պարունակող անոթից։ Այս վիճակում մասնիկները կրկին իրար մոտ են դասավորված՝ ունենալով ազատ շարժման հնարավորություն։ Գազային վիճակում նյութի ինչպես ձևը, այնպես էլ ծավալը փոփոխվում են, «հարմարվելով» նյութը պարունակող անոթին։ Մասնիկները գազային վիճակում իրար մոտ չեն գտնվում և նրանց դիրքերը ֆիքսված չեն։ Պլազմայի դեպքում փոփոխելի են և՛ ծավալը, և՛ ձևը։ Պլազման, բացի չեզոք ատոմներից, բաղկացած է նաև զգալի քանակությամբ իոններից և էլեկտրոններից, որոնք ազատ շարժման մեջ են։Պինդ վիճակում նյութի բաղկացուցիչ մասնիկները (ատոմներ, մոլեկուլներ կամ իոններ) դասավորված են միմյանց մոտ։ Նրանց միջև գործող փոխազդեցության գումարային ուժերը ձգողական բնույթի են, և այնքան մեծ են, որ թույլ չեն տալիս մասնիկներին ազատ շարժվել, մասնիկները կատարում են միայն տատանողական շարժում հավասարակշռության դիրքերի շուրջը։ Դրա հետևանքով պինդ մարմինների ծավալն ու ձևը կայուն են և խիստ որոշակի։ Պինդ  մարմիններՊինդ մարմինները կարող են փոխել իրենց ձևը միայն արտաքին ուժի ազդեցության դեպքում (ինչը տեղի է ունենում, օրինակ, երբ պինդ մարմինը կոտրվում է)։Պինդ մարմինները կարող են ձևափոխվել հեղուկի հալման հետևանքով, իսկ հեղուկները պինդ մարմնի՝ սառեցման։ Հնարավոր է նաև պինդ մարմնի անմիջապես անցումը գազային վիճակի, այդ պրոցեսը անվանվում է սուբլիմացիա։ Հակառակ պրոցեսը, երբ գազը անմիջապես վերածվում է պինդ մարմնի, կոչվում է դեսուբլիմացիա։ՀեղուկներՀեղուկ վիճակում նյութը գրեթե անսեղմելի է և ընդունում է իրեն պարունակող անոթի ձևը։ Հեղուկի ծավալը անփոփոխ է, եթե հաստատուն են ջերմաստիճանն ու ճնշումը։ Երբ պինդ մարմինը տաքացվում է մինչև իր հալման կետից բարձր ջերմաստիճաններ, այն վերածվում է հեղուկի (այն դեպքում, երբ ճնշումը բարձր է եռակի կետին համապատասխանող ճնշումից)։Նույն նյութի ծավալը հեղուկ վիճակում սովորաբար ավելի մեծ է, քան պինդ վիճակում, ամենահայտնի բացառությունը ջուրն է, -ն։ Ամենաբարձր ջերմաստիճանը, որում տրված հեղուկը կարող է գոյություն ունենալ, կոչվում է կրիտիկական ջերմաստիճանԳազերԳազը սեղմելի հեղուկն է։ Գազը ոչ միայն ընդունում է իրեն պարունակող անոթի ձևը, այլ նաև ընդարձակվում է՝ ամբողջությամբ գրավելով անոթի ծավալը։Գազերում մոլեկուլների կինետիկ էներգիաները բավականչափ մեծ են միջմոլեկուլային ուժերը անտեսելու համար (իդեալական գազի պարագայում նրանք համարվում են հավասար զրոյի), բացի դրանից հարևան մոլեկուլների միջև հեռավորությունները շատ անգամ ավելի են, քան մոլեկուլների չափերը։ Գազը որոշալի ձև կամ ծավալ չունի, գազի համար այս մեծությունները պայմանավորված են այն պարունակող անոթով։ ՊլազմաՊլազման ևս չունի որոշակի ձև կամ ծավալ։ Սակայն ի տարբերություն գազերի, պլազման էլեկտրահաղորդիչ է, այն առաջացնում է մագնիսական դաշտեր և էլեկտրական հոսանքներ, «արձագանքում է» էլեկտրամագնիսական բնույթի ուժերին։ Պլազմայում դրականապես լիցքավորված միջուկները կարծես լողում են անարգել շարժվող ազատ էլեկտրոնների «ծովում»։Չնայած պլազման Երկրի վրա նորմալ պայմաններում ազատ վիճակում գոյություն չունի, այն սովորաբար առաջանում է կայծակների, կայծային պարպումների ընթացքում, լյումինեսցենտային կամ նեոնային լամպերում և պլազմային հեռուստացույցներում։ Արևի պսակը, կրակի որոշ տեսակները, ինչպես նաև աստղերը պլազմային վիճակում գտնվող լուսարձակող նյութի լավ օրինակ են։Ոչ դասական ագրեգատային վիճակներԱպակին ոչ բյուրեղային կամ ամորֆ պինդ մարմին է։ Այն պատրաստվում է տարբեր դասի նյութերից, ինչպիսիք են անօրգանական ցանցերը (օրինակ պատուհանի ապակին պատրաստված է սիլիկատից և որոշ հավելումներից), մետաղական համաձուլվածքները, իոնական մետաղները, ջրային լուծույթները, մոլեկուլային հեղուկները կամ պոլիմերները։ Ջերմադինամիկական տեսակետից ապակին իր բյուրեղային անալոգի նկատմամբ մետաստաբիլ վիճակում է, այնուամենայնիվ կոնվերսիայի գործակիցը գործնականում զրո է։Պլաստիկ բյուրեղը մոլեկուլային պինդ մարմին է, նրա կառուցվածքում առկա է պոզիցիոն հեռակա կարգը, սակայն մոլեկուլները պտտական ազատության աստիճան ունեն։ Օրիենտացիոն ապակում, ինչպես նաև սպինային ապակում այդ ազատության աստիճանը սառեցված է։Պլաստիկ բյուրեղը մոլեկուլային պինդ մարմին է, նրա կառուցվածքում առկա է պոզիցիոն հեռակա կարգը, սակայն մոլեկուլները պտտական ազատության աստիճան ունեն։ Օրիենտացիոն ապակում, ինչպես նաև սպինային ապակում այդ ազատության աստիճանը սառեցված է։Հեղուկ բյուրեղների հատկությունները միջանկյալ դիրք են գրավում շարժուն հեղուկների և կարգավորված պինդ մարմինների հատկությունների միջև։ Հիմնականում հեղուկ բյուրեղները կարող են հոսել հեղուկի պես, սակայն նրանք օժտված են հեռակա կարգով։ Ի տարբերություն հեղուկների, հեղուկ բյուրեղներում կան դոմեններ, որոնց ներսում մոլեկուլները շարժվում են մի որոշակի ուղղությամբ և չեն կարող ազատորեն պտտվել։ Հեղուկ բյուրեղները, այնպես ինչպես բյուրեղային պինդ մարմինները, արձագանքում են բևեռացած լույսին։ԳերապակիԳերապակին նյութի ագրեգատային վիճակ է, որը միևնույն ժամանակ բնութագրվում է գերհոսունությամբ և սառեցված ամորֆ կառուցվածքով։