ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐ
ՊՈՐՏԱԼ
ԿՐԹԱԿԱՆ
ՖՈՐՈՒՄ
ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ
ՇՏԵՄԱՐԱՆ
ՀԵՌԱՎԱՐ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԻՆՏԵՐԱԿՏԻՎ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԿԿՏ
ՀԱՄԱԿԱՐԳ

Տիեզերքում աստվածային մի ճամփորդ է իմ հոգին

Մարտի 20, 2019
Սփյուռքի լրատու

   1869 թվականին «մայր Հայաստանի արգանդը եղավ սրբորեն բեղուն». Հովհաննես Թումանյան, Կոմիտաս, Լևոն Շանթ, Երվանդ Օտյան... Անուններ, որոնք հայ մտքի ու հոգու պատմությունը կերտեցին, անուններ, որոնցից յուրաքանչյուրն իր ասպարեզում անգերազանցելի է:

   Մեր հանճարեղ լոռեցին...Թումանյանն իր առանձնահատուկ տեղն ունի յուրաքանչյուրիս ողջ գիտակցական կյանքում: Մենք մեր թոթովախոս լեզվով առաջինը նրա' բանաստեղծություններն ենք արտասանում, նրա հեքիաթներով ենք գունավորում մեր մանկությունը, Թումանյանի հետ դպրոց ենք գնում ու տարեցտարի մեծանում Գիքորի, Նեսոյի, Մարոյի ողբերգությունը մեր հոգուն ծանրացած, ապրում ենք՝ նրա հերոսների անմնացորդ սերը մեզ չափանիշ դարձրած, հասունանում թումանյանական անմնացորդ հայրենասիրությամբ, սովորում նրանից պայքարել ու մաքառել, չերկնչել ու գլուխ չկախել, սովորում ենք գնահատել վեհը, ազնիվն ու վսեմը, դատապարտել նսեմն ու ստորը, հասկանում ենք, որ կյանքի ամեն օրը մեզ ապացուցելու բան ունենք, և որ յուրաքանչյուր օր պետք է ավարտենք այն գիտակցությամբ ու հավատով, որ քաջնազարականությունը մեզ չի սպառնում:

    2019թ. մարտի 17-ին ՌԴ Տյումեն քաղաքի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան  հայկական մշակույթի կենտրոնում Թումանյանի 150-ամյակին նվիրված հերթական ցերեկույթն էր:

    Այս անգամ քայլում էինք՝ հեռադիտակը մեզ ընկեր դարձրած: Դիտեցինք ու ավելի ուժգին սիրեցինք Թումանյանի Լոռին, նրա զննած Ջավախքը, նրան հիացմունք պատճառած մեր հայոց լեռները: Վարակվեցինք նրա իմաստությամբ, խորությամբ ու պարզությամբ, վշտին դիմակայելու անսահման տոկունությամբ, բարությամբ ու հավատով: Քաղեցինք դասեր, որոնք միայն նա' կարող էր մեզ տալ:

   Միջոցառումը հագեցած էր երգ ու պարով, ժպիտով ու արցունքներով: Վստահաբար կարելի է ասել, որ այն, ինչ քաղեցինք այս միջոցառմանը, վաղը նորից սերմ է դառնալու ու բերք է տալու, որովհետև պարարտ հող կա, և դա այնքա՜ն հրաշալի է այս օտար ափերում:

    Այս միջոցառումով մեր քաղաքում եզրափակեցինք  թումանյանական օրերը: Մեկ ամիս շարունակ մեր մշակույթի կենտրոնն ու համայնքն ապրեց Թումանյանով, լիացավ ու հագեցավ նրա շնչով ու ոգով:

  Ամեն անգամ քո տվածից երբ մի բան ես դու տանում,
  Ամեն անգամ, երբ նայում եմ, թե ինչքա՞ն է դեռ մնում,-
  Զարմանում եմ, թե՝ ո՜վ շռայլ, ինչքա՜ն շատ ես տվել ինձ...

    Եվ, իսկապես, աստված անասելի շռայլ է գտնվել Ամենայն հայոց բանաստեղծի հանդեպ: Այդ շռայլության շնորհիվ է, որ այսօր մենք ունենք այս տոնը, որը միշտ մեզ հետ է լինելու, տոն, որն ունի Թումանյան անունը:

   Շնորհավո'ր ծնունդդ, աշխարհին լույս ու սեր սփռող, ամենքի հետ ապրող ու ամենքի չափ տառապող, աշխարհին ու մարդկանց արևի նման նայող մեծն  Թումանյան:

  • Մեծ Հայքի անկախության վերականգնումը Բագրատունիների գլխավորությամբ

    Այս դասընթացը նախատեսված է դպրոցականների, ուսուցիչների, ինչպես նաև մեր պատմությամբ հետաքրքրվողների համար: Դասընթացի ընթացքում մենք կուսումնասիրենք Բագրատունիների գլխավորությամբ Մեծ Հայքում անկախ պետականության վերականգնման ու հետագա գործընթացների մասին: Արշակունյաց «Գահնամակում» Բագրատունիների տոհմը հիշատակվում է երկրորդը: Նրանց է պատկանել թագադիր ասպետի արքունի գործակալությունը, և հաճախ, ըստ իրենց պաշտոնի, անվանվել են Ասպետունի: Բագրատունիների ժառանգական տիրույթը Բարձր Հայք նահանգի Սպեր գավառն էր, իսկ Արշակունիների թագավորության վերացումից (428 թ.) հետո՝ նաև Այրարատ նահանգի Կոգովիտ գավառը՝ Դարույնք ամրոցով:  V դարի վերջին Սահակ Բագրատունին դարձել է Հայոց մարզպան: VII–VIII դարերում Բագրատունիները ներքաղաքական պայքարում մրցակցում էին Մամիկոնյանների հետ: VII դարում հայտնի էր Հայոց իշխան Աշոտ Բագրատունին: VIII դարում Հայոց իշխանի պաշտոնը մեծ մասամբ վարել են Բագրատունիները և քաղաքական ասպարեզից աստիճանաբար դուրս մղել Մամիկոնյաններին: VIII դարի վերջին նրանք հաստատվել են նաև Տայքի նահանգում ու Կղարջք գավառում (Գուգարքի նահանգ), իսկ IX դարի վերջին Վրաստանում հիմնել են վրաց Բագրատունիների արքայատունը:  IX դարի սկզբին Բագրատունիներն իրենց տիրույթներին են միավորել Տարոնը, Շիրակը, Արշարունիքը, Աշոցքը, Տաշիրը, Մոկքը, Սասունը, Շիմշատը, ապա` Այրարատի Ոստան Հայոցը: Այս շրջանում նրանց տոհմական կենտրոնը Բագարան քաղաքն էր: IX դարից Բագրատունիները դարձել են Հայաստանի ամենաազդեցիկ նախարարական տոհմը և ժառանգաբար կառավարել երկիրը նախ՝ որպես Հայոց իշխան, ապա՝ իշխանաց իշխան և Հայոց թագավոր (885 թ-ից): 

  • Ոզնին։ Հոմանիշ և հականիշ բառեր

    Հոմանիշ բառերՀայոց լեզուն շատ հարուստ է բառերով, այնքան հարուստ, որ հաճախ կարող ենք նույն նշանակությամբ տարբեր բառեր օգտագործել:Օրինակ՝Մառախուղը պատել է քաղաքը:Մշուշը պատել է քաղաքը:Մեգը պատել է քաղաքը:Նույն կամ մոտ իմաստ ունեցող բառերը կոչվում են հոմանիշ բառեր:Ինչքա՜ն միապաղաղ և անգույն կլիներ մեր լեզուն, եթե չլինեին հոմանիշ բառերը, որոնք զարդարում են խոսքը, դարձնում բազմազան, գեղեցիկ, բարեհունչ: Հականիշ բառեր   Ի՜նչ տարբեր են այս ծիծաղաշարժ ծաղրածուները՝ ուրախ և տխուր, նիհար և գեր:   Երևի նկատեցիր, որ այդ բառերը հակառակ իմաստ ունեն:Օրինակ՝   ուրախ և տխուր, նիհար և գեր:

  • Դանիել Վարուժան. կյանքի և ստեղծագործության ուղին

    Դասընթացի նպատակներ՝բանաստեղծական կյանքի և ստեղծագործության իմացությունարևմտահայերեն երկերը հասկանալու կարողության զարգացումպատկերավորման միջոցները տարբերակելու և սեփական խոսքում գործածելու կարողության զարգացումԴասընթացի թիրախային խումբ՝ սովորողներ, Դանիել Վարուժանի ստեղծագործությամբ հետաքրքրվողներԴասընթացավար՝ Ամալյա ԱլեքսանյանՏևողություն՝ 7 դասաժամԴասընթացի կառուցվածքը.Թեմա 1 Դանիել ՎարուժանԴ. Վարուժանի կյանքն ու ստեղծագործությունըԾննդավայրի անվան պատմությունՑեղասպանությունը և ՎարուժանըԳենտ քաղաքում հիշատակի հավերժացումՎարուժանը հեթանոսական շարժման պարագլուխԹեմա 2 «Ձոն» բանաստեղծությունը«Ցեղին սիրտը» ժողովածունԲանաստեղծության կառուցվածքային առանձնահատկություններըՎեցնյակների ուրույն իմաստըԲառային աշխատանքՈճավորում. «Վահագն» առասպելըԹեմա 3 «Նավասարդյան» բանաստեղծությունըԳրության շարժառիթներըԲառային աշխատանքՎերնագրի խորհուրդըՀեթանոսական ժամանակներ հիշեցնող խորհրդանշաններըԹեմա 4 «Անդաստան» բանաստեղծությունըանդաստանի արարողությունը գյուղերում հոգևորականների կողմիցբանաստեղծության կառուցվածքային առանձնահատկությունըաշխարհի չորս կողմերը և խաղաղության օրհներգությունըբառայի աշխատանքԹեմա 4 «Ցորյանի ծովեր» բանաստեղծությունը«Հացին երգը» ժողովածունԲառային աշխատանքԳյուղացու հիացմունքը իր կատարած գործի նկատմամբԲնանկարը բանաստեղծության մեջԹռչունների և ցորյանի ծովերի եգրըՀարցաշար

  • Դինամիկայի հիմունքները

     Դինամիկայի հիմունքները: Դինամիկան  մեխանիկայի այն բաժինն է, որն ուսումնասիրում է մեխանի-կական շարժման առաջացման պատճառները: Դինամիկայի հիմքում ընկած են Նյուտոնի երեք օրենք-ները: Այդ օրենքները Նյուտոնը ձևակերպել է վերլուծելով և ընդհանրացնելով Գալիլեյի փորձերից ստացված արդյունքները:                                                                                                                         Նյուտոնի առաջին օրենքը: Հաշվի առնելով իներցիայի օրենքի կարևորությունը՝ Նյուտոնը որոշ ընդհա-նրացում և ճշգրտում կատարելուց հետո այն դասեց դինամիկայի օրենքների շարքին ՝ որպես առանձին օրենք: Ընդհանրացումն այն է, որ մարմինը պահպանում է իր առագությունը ոչ միայն այլ մարմինների ազդեցության բացակայության, այլև դրանց հավասարակշռության դեպքում:Օրինակ՝ անկարգելորդը վայրէջքի վերջում շարժվում է հավասարաչափ, որովհետև պարանների կողմից նրա վրա ազդող ուժը հավասարակշռում է Երկրի  ձգողության ուժին: Նյուտոնի առաջին օրենքը ձևակերպվում է այսպես.   Գոյություն ունի այնպիսի իներցիալ համակարգեր, որտեղ մարմինը գտնվում է դադարի վիճակում կամ շարժվում է ուղղագիծ հավասարաչափ, եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում կամ այդ ազդեցութ-յունները համակշռված են:                                                                                  Նյուտոնի երկրորդ օրենքը: Մարմնի վրա ազդող ուժի ազդեցությամբ նրա ձեռք բերած արագացումը հավասար է այդ ուժի և մարմնի զանգվածի հարաբերությանը: Մաթեմատիկորեն Նյուտոնի երկրորդ օրենքը ներկա-ացվում է այսպես.  a=F/m որտեղ a-ն մարմնի արագացումն է, m-ը` զանգվածը, F-

  • Խաչատուր Աբովյանը՝ որպես հայ նոր գրականության հիմնադիր

    1. Խ. Աբովյանի կյանքն ու գործունեությունը:2. Ստեղծագործության ընդհանուր բնութագիրը:3. Խ. Աբովյանի մանկավարժական գործունեությունը:4. «Վերք Հայաստանի» վեպը՝ որպես հայ նոր գրականության զարգացման ուղեցույց:5. «Վերք Հայաստանի» վեպի բովանդակությունն ու գաղափարը:

  • Հնչյունափոխություն

    Շեշտի հետ կապված հնչյունափոխությունը կարևոր և առանցքային թեմա է մայրենիի դասընթացում:Այն հստակ հասկանալու համար պետք է հետևողական աշխատել յուրաքանչյուր աշակերտի հետ:

  • Թվի արկսինուսը, արկկոսինուսը, արկտանգենսը և արկկոտանգենսը

    Հակադարձ եռանկյունաչափական ֆունկցիաների1. Արկսինուս։2. Արկկոսինուս։3. Արկտանգենս։4. Արկկոտանգենս։

  • Մթնոլորտային ճնշման կախումը բարձրությունից

  • Աստղագիտություն

  • ԿԵՏԱԴՐԱԿԱՆ ՆՇԱՆՆԵՐ