Անմահ Թումանյանը

Մարտի 4, 2019

Սփյուռքի լրատու

Տիեզերքում աստվածային մի ճամփորդ է իմ հոգին․
Երկրից անցվոր , երկրի փառքին անհաղորդ է իմ հոգին․
Հեռացել է ու վերացել մինչ աստղերը հեռավոր,
Վար մնացած մարդու համար արդեն խորթ է իմ հոգին։

       Կան հեղինակներ ,որոնք գրականության մեջ իրենցով ժամանակաշրջան են գծում, ձևավորում, և ժողովուրդը, ծնված օրվանից, շնչում,  ապրում է նրանց ստեղծածով, լցնում հոգու դատարկ անկյունները։ Այդպիսիներից  է Ամենայն Հայոց Բանաստեղծը՝ անմահ Թումանյանը, որը դարձավ հայ գրականության  «գոհարակերտ բարձունքը»։

      Հ․ Թումանյանը այն եզակիներից էր, որ զրույցի էր  նստել աստծու հետ, որ երկրայինը տիեզերքի անհունությանն էր  հասցրել։ Նա իր հանճարեղ գրչով ստեղծեց գլուխգործոցներ, որոնք մեր ժողովրդի շուրթերին են և ծնված օրվանից  ուղեկցում են մեզ մեր ողջ կյանքի ընթացքում։

     Հայաստանում և սփյուռքում թևածում, ճախրում են թումանյանական օրերը։

     Փետրվարի քսանչորսը ՌԴ Տյումեն քաղաքի Մ․ Մաշտոցի անվան մշակույթի կենտրոնում հաճելիորեն սպասված օր էր։ Կարծես երկնային հզոր մի ուժ ցրեց մեգը, և ցոլաց արևը՝  հաստատելու՝  «Արևի նման նայեք աշխարհին» թումանյանական  ձոնը։

      Եվ սկսվեց։ Տիկին Լուսինեի սաների զրնգուն ձայները լցրեցին դահլիճը Թումանյանի շնչով։ Հպարտ կեցվածքով կանգնած երեխաները գիտակցում էին իրենց ասածի կարևորությունը։

  Սկսեցին բանաստեղծություններով, այնուհետև մտան Թումանյանի հեքիաթների կախարդական աշխարհը։ Հրաշալին այն էր, որ ոչ միայն ներկայացնում էին հեքիաթների հերոսներն, այլև մեկնաբանում , բացատրում էին հեքիաթների իմաստն ու խորհուրդը։ Ուսուցչուհին նրանց հասկանալի էր դարձրել այն գաղափարը, որ Թումանյանի հեքիաթներում լավագույն ցանկությունների իրականացումը կատարվում է բարդ պայքարի միջոցով , որ դրանցում գլխավոր հերոսը ժողովուրդն է՝ շատ հաճախ՝ միամիտ ու պարզ ։ Հրաշալի կատարում էր «Քաջ Նազարի» մեկնաբանությունն ու երգ-պարը Տիգրանի կատարմամբ։ Բեմականացվեց նաև «Կիկոսի մահը» (ղեկավար՝ ընկեր Բագրատ)։ Երեխաները խաղում էին շատ բնական՝ առաջացնելով ներկաների լիաթոք ծիծաղը։

   Իսկ երբ ամենափոքրիկ մասնակիցները՝ տիկին Հերմինեի սաները, իրենց կարմիր շորիկներով, կարմիր տոտիկներով կատարեցին «Կաքավիկ»-ը, դահլիճը հրճվալից ծափահարում էր։

    Միջոցառումը շարունակեցին բարձր տարիքի աշակերտները։ Նրանք ներկայացրին Թումանյանի բարդ ու անձնվեր կյանքը , զորավար Անդրանիկի կոչը հայ երիտասարդներին, Թումանյանի բաց նամակը։ Առնական, հզոր ձայներով որդեցին հայրենասիրական բանաստեղծությունները , որոնցում արտացոլված են հայ ժողովրդի դարավոր պատմությունը, մաքառումների և անցած տանջալից ուղու, և , ամենակարևորը, հայրենիքի անպարտելիության վեհ գաղափարը։

    Ապա երևացին հայոց բնության պատկերները , որոնք «Ախ, ինչ լավ է․․․» երգի ( Արսենի անզուգական կատարմամբ) միջոցով մեզ տեղափոխեցին Լոռու չքնաղ բնությունը, ուր լսվում է հովվի՝  կախարդական, հայի հոգու նուրբ լարը թրթռացնող՝  շվու դյութիչ ձայնը:

  «Անուշ»-ի առաջին երգի ասմունքից հետո «Ամպի տակից» երգի տակ հեզաճկուն աղջիկների կուժերով հրաշալի պարը (պարուսույց ընկեր Կարինե)  բերկրանքով լցրեց ներկաների հոգիները։

  Միջոցառման հուզիչ պահը ծնողների և հրավիրվածների անմիջական մասնակցությունն էր։ Գրեթե բոլորն արտասանում էին իրենց սիրած հատվածները պոեմներից, քառյակները,ձայնակցում էին  երգերին։

  Իսկ «Անմահ Թումանյան» երգը  (Արսենի կատարմամբ)  դարձավ Մեծն Թումանյանի անմահության անկրկնելի հիմնը։

Հեղինակ՝ Մ․ Առաքելյան