ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐ
ՊՈՐՏԱԼ
ԿՐԹԱԿԱՆ
ՖՈՐՈՒՄ
ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ
ՇՏԵՄԱՐԱՆ
ՀԵՌԱՎԱՐ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԻՆՏԵՐԱԿՏԻՎ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԿԿՏ
ՀԱՄԱԿԱՐԳ

Իսահակյանի սիրո երգերը

Դեկտեմբերի 4, 2018
Սփյուռքի լրատու

      Կան  բանաստեղծներ, որոնց  երգած սերը վարակիչ է, ապրած կյանքն ու անցած ճանապարհը՝ուսուցանող, որոնց թախիծն իսկապես լուսավոր է, իսկ  տխրությունը՝ ցավեցնող:

     Այդպիսին է  հայ գրականության Վարպետը՝ Իսահակյանը: Զարմանալիորեն պարզ  ու  հասկանալի թվացող երևույթները անհուն խորություն, գույն ու բույր են ստացել նրա գրչի շնորհիվ: Նրա  գործերի մասին խոսել կարելի է երկար, բայց միշտ մնում են չասված ու չնկատված մոտիվներ, որոնք քեզ մեկ անգամ ևս վերադառնալու արահետ են  թողնում, արահետ, որը միշտ սիրված ու սպասված է:

     Նոյեմբերի 24-ը  ՌԴ Տյումեն քաղաքի հայկական մշակույթի կենտրոնի «Կարոտ» գրական ակումբի համար սպասված օր էր: Ակումբն իր հերթական  երեկոն նվիրեց մեծն Վարպետին՝ խորագրելով այն  «Իսահակյանի սիրո երգերը»:

   Երեկոյին այս անգամ ևս մասնակցում  էին ոչ միայն ակումբի հնաբնակները, այլև նորերն ու հյուրերը, որոնց շարքն այս անգամ,  հուրախություն մեզ, համալրվել էր երիտասարդներով ( դրսում ապրողների համար գաղտնիք չէ, որ այն սերունդը, որը ծնվել և ապրում է հայրենիքից հեռու,դժվարությամբ է կապվում ազգայինին ու հայրենիին ), որոնք դատարկաձեռն չէին միացել  մեզ: Բայց նախ՝ ամեն ինչ սկզբից...

     Հուշ- երեկոն սկսվեց հեղինակի կենսագրությունով, ինչը հակիրճ և բովանդակալից ներկայացրեց մշակույթի կենտրոնի տնօրեն Ռուզաննա Դանիելյանը: « Իսահակյանի Նիկողայոս պապն  իր ընտանիքով գաղթել է Բայազետից: 1829 թվականին Ալեքսանդրապոլում կառուցել է իր տունը՝ երկու որդիների՝ Սիմոնի և Սահակի համար: Նրանց ընտանիքը եղել է այն ժամանակների համար բավականին հարուստ և ապահովված, ինչի մասին են վկայում Իսահակյանի տուն-թանգարանում ներկայումս էլ պահպանվող անձնական իրերը, կահույքն ու կենցաղի առարկաները:

    Նիկողայոսը կրթված մարդ էր և լավ գիտեր Նարեկացու ստեղծագործությունները, որոնք սիրով կարդում էր խաղաղ երեկոներին իր ջերմ ու տաքուկ օջախում հավաքվածների համար:

  Ավետիքենց ընտանիքը  մանկան պակաս չուներ. նա յոթերորդն էր: Աշնան մի ցուրտ օր թոնրատանը ծնվում է մեր պոետը: Ծնունդն ընդունող կինը դուրս է գալիս ու լուր տալիս Սահակին. « Սահա'կ, ավետի՜ս, ավետի՜ս, տղա է ծնվել»: Նույն պահին էլ որոշվում է մանկան անունը: Ոչ մեկ չէր էլ կարող պատկերացնել, որ ավետիսը միայն Սահակինն ու նրա ընտանիքինը չէր, այլ ողջ հայությանն ու հայ նոր գրականությանը»:

   Իսահակյանի ստեղծագործություններից շատերն են երգվել ու դարձել մեր հայ երգի թանկագին գոհարները: Երեկոն շարունակվեց հենց այդ երգերից մեկով՝ «Գետակի վրա թեքվել է ուռին», որը կատարեցին մայր ու դուստր՝ մեր սիրելի ուսուցչուհի Լիանա Դոխոյանը և նրա դուստր Նելլին ու իր գիթառը:  Երգն այնքան էր դուր եկել բոլորին, որ հանդիպման ավարտին բոլորիս խնդրանքով մեկ անգամ ևս հնչեց:   Այնուհետև երեկոն շարունակելու պարտավորեցնող գործը ստանձնեց հայկական դպրոցի հայերենի ուսուցչուհի Մարգարիտա Առաքելյանը, ով այս անգամ կազմակերպչական  դժվարին գործի առյուծի բաժինն իր վրա էր վերցրել: Մարգարիտայի խոսքերով ասած՝ դատարկ կլիներ կյանքը, եթե չլիներ նրանում սերը, սիրո դրաման: Մարդու կյանքը  լիարժեք է և իմաստավորված, երբ նրա էությունը լցված է սիրով, երբ սիրում է և սիրված է: Իսահակյան- սիրահարը հավատացած է, որ սերը բնությունից մարդ արարածին շնորհված ամենագեղեցիկ և ամենամեծ   նվերն է: Հիշեցինք նաև, որ Իսահակյանը սիրահարված է եղել  իր հեռավոր ազգականուհուն՝ Շուշանիկ Մատակյանին,  և  քնարերգության մեծ մասը նվիրված է եղել դեռատի աղջկա նկատմամբ տածած գերագույն սիրուն: Շուշանիկի հանդեպ ունեցած վեհ զգացմունքներն էին, որ վերածվեցին մեզ համար շատ թանկ դարձած բանաստեղծությունների, պոեմների, լեգենդների, արձակ երկերի:

    Ակումբի անդամների կողմից հնչեցին դրանցից  մի քանիսը՝ « Կուզեի լինել», « Լուռ գիշերին», « Տիեզերքի պերճ...», «Իմ փերին», « Ուռին», « Մաճկալ ե'ս, բեզարած ես»,       « Ռավեննայում»-ը, որը հիանալի կատարեց մեր ակումբի ամենագեղեցիկ  մրահոնը՝ Աննան:

   Ասել, թե բոլոր ստեղծագործությունները հնչում էին պրոֆեսիոնալ, չափազանցություն կլինի, բայց այն, որ մեր մեծամասամբ  տնային  տնտեսուհիները կարողացան հաղթահարել իրենց մեջ նստած բարդույթներն ու ասմունքել, այն էլ հոգով ու ջերմությամբ, վեր էր ամեն տեսակ պրոֆեսիոնալիզմից:

   Չեմ կարող չառանձնացնել մեր երիտասարդ նորեկներից Գոռին ու Կարինային, ովքեր հազիվհազ են սովորել գրել ու կարդալ հայերեն: Կարինան «Սիրեցի յարս տարան»-ը այնքան հոգով կարդաց, որ թվում էր զգում ու ապրում է յուրաքանչյուր բառը, մինչդեռ հետո խոստովանեց, որ սովորել է առանց որևէ բառ հասկանալու, բայց, չնայած դրան, հուզվել է, իր խոսքերով ասած՝ այս բանաստեղծի անգամ հնչյուններն են հուզում:

    Գոռն իր «Միշտ զգում եմ ես»  գործը սովորել էր լսելով.  ասում էր՝ դեռ ոչ բոլոր տառերն է սովորել, բայց խոստացավ, որ հաջորդ հանդիպմանն  անձամբ պիտի հայերեն կարդա նախ ի'ր, հետո նոր մեզ համար:

     Հենց այսպիսի մանրուք թվացող երևույթներն են, որ ստիպում են  հայրենիքից դուրս գտնվողներիս հաղթահարել բոլոր տեսակ  դժվարությունները և օգնել մեր կողքիններին սիրել ու գնահատել մեր հայն ու հայերենը:

     Մի տեսակ թերի կլիներ ամեն ինչ, եթե չլինեին մեր Սիլվա Սիմոնյանի կողմից անվանում գտած «շեղումները»: Իր առաջին «շեղման» մեջ տիկին Սիլվան պատմեց Իսահակյան-հայրենասերի մասին, ով անգամ հայրենիքից դուրս փորձել է գտնել ու կառչել ամենափոքր երևույթներից, որոնք նրան իր Հայաստանը կհիշեցնեին: Պատմեց Ֆրանսիայում ապրող հայերեն չխոսող հայուհու ու նրա թխած  հացի մասին, որն ամենաթանկ պարգևն էր Ավետիքի համար այդ օտար երկրում:

    Մյուս «շեղվողը» խոսեց  Իսահակյան- վրիժառուի մասին, ով ակտիվ մասնակցություն է ունեցել «Նեմեսիս»-ի  կազմած և իրականացրած մի շարք կարևոր պլան-գործողություններին, այդ թվում՝ Թալիաթի սպանությանը:

   Բոլորս էլ գիտենք, որ անթերի մարդ չի լինում, նույնիսկ եթե նա հանճար է: «Շեղվողներից» տիկին Մայրանուշն էլ խոսեց Իսահակյանի  թերությունների մասին, որոնք տարբեր աղբյուրներից հայտնի են դարձել մեզ, և պատմեց, որ Ջիվանու « Քանքարավոր ընկեր»  տաղը նվիրված է եղել Իսահակյանին:

   Գրեթե ողջ երեկոյի ընթացքում հնչեցին հայտնի ու սիրված երգեր, որոնցից չեմ կարող չառանձնացնել մեր Հերմինեի « Բինգյոլը»-ը:

   Սերը գերագույն երջանկություն է՝ իր բոլոր դրսևորումներով. լինի երկու սիրող սրտերի, ծնողական թե որդիական, միևնույն է, երջանկություն է: Իսկ այդ օրվա մեր միջոցառումը մեր բոլորի մեծ սիրո գրավականն էր մեր սիրելի բանաստեղծի, ինչու չէ, նաև մեր հոգու մեծարանքի՝ մեր հայրենիի հանդեպ:

   

Մշակույթի կենտրոնի հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի՝
Անի Կիրակոսյան

  • Գումարում և հանում գործողությունների ուսուցումը տարրական դասարաններում

    Հարգելի  մասնակիցներ  այս  դասընթացում  կծանոթանաք տարրական դասարաններում գումարում, հանում գործողությունների և դրանց հատկությունների ուսուցմանը ,  գումարման և հանման հատկությունների կիրառմանը բանավոր և գրավոր հաշվումները ռացիոնալ ձևով կատարելիս:Դասընթացը տևելու է 3 շաբաթ, որի ընթացքում հաղորդակցվելու ենք դասընթացում տեղադրված ֆորումների օգնությամբ: Դասընթաց ստեղծող և դասընթացավար՝  Մանե  Յոլչյան:

  • Պյութագորասի թեորեմը

    Հարգելի մասնակիցներ,Ողջունում եմ Ձեզ և ցանկանում եմ տեղեկացնել, որ այս դասընթացում դուք կծանոթանաք Պյութագորասի թեորեմայի ապացուցման տարբեր մոտեցումներին:Դասընթացը տևելու է 3 շաբաթ, որի ընթացքում հաղորդակցվելու ենք դասընթացում տեղադրված ֆորումների օգնությամբ: Դասընթաց ստեղծող և դասընթացավար՝  Վալյա Կոլոլյան:

  • 1

    ՀԵՏԱՔՐՔՐԱՇԱՐԺ ԵՎ ՏՐԱՄԱԲԱՆԱԿԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ ՕԳՏԱԳՈՐԾՈՒՄԸ ՈՐՊԵՍ ԱՇԱԿԵՐՏՆԵՐՒ ՃԱՆԱՉՈՂԱԿԱՆ ԵՎ  ՈՐՈՆՈՂԱԿԱՆ ԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ  ՄԻՋՈՑ

  • Հայկական հարցը Բեռլինի վեհաժողովից մինչև Լոզանի վեհաժողով

    Հայկական հարցը Բեռլինի վեհաժողովից մինչև Լոզանի վեհաժողով դասընթացը նպատակ ունի ներկայացնել հայկական հարցի բովանդակությունը, միջազգայնացումը, հայկական հարցի լուծման ուղղված քայլերը, դրա ձախողման պատճառները, վեր հանել մեծ տերությունների վերաբերմունքը հայկական հարցի նկատմամբ: Դասընթացը նպատակ ունի վերլուծելու միջազգային հարաբերությունները, որոնք առկա էին Սան Ստեֆանոյի, Բեռլինի, Փարիզի, Լոնդոնի և Լոզանի վեհաժողովներում, բացահայտել պատճառահետևանքային կապերը:

  • ՐաֆֆուՙՙՍամվել՚՚ վեպի կերպարները

    Րաֆֆու ՙՙՍամվել՚՚ վեպի կերպարները վերլուծում ենք մի քանի տեսանկյունից.առանձնացնում ենք հայրենասեր և դավաճան,արյունակից և ոչ արյունակից, գաղափարը իրենց մեջ կրող և դրա իրականացմանը նպաստող հերոսներ:Մեր առջև դրված նպատակին հասնելու համար օգտագործում ենք դերային խաղ, Վենի դիագրամ, ձնագնդի, հարցաշար և այլ մեթոդներ ու հնարներ:Օգտագործելու ենք  սահիկաշար, տարբեր նկարներ ու նյութեր համացանցից:Ներկայացնելու ենք բեմադրություն .Սամվելի և հոր կռիվն ու հոր սպանությունը,որը կմեկնաբանի հեղինակը:

  • Նապոլենյան դարաշրջան

    Դասընթացը ներկյացվում է պատմության մեջ կարևորագույն մի դարաշրջան, որը նվիրված է Նապոլեոնյան դարաշրջանին:Ներկայացվելու  Նապոլեոն Բոնապարտի կյանքը, ծագումը, կատարած հետաքրքիր քայլերը

  • Типология и структура уроков

    Курс предусматривает рассмотрение вопросов, освещающих требования к современному уроку .Также изучается порядок создания технологической карты урока как инструмента методического обеспечения  и критерии эффективности современного урока. Вопрос имеет немаловажное значение не только в теоретическом, но и в практическом плане. Нельзя четко организовать учебный процесс, не выделив типы уроков по тому или иному признаку, не выделив, какой из них наиболее подходит для решения поставленных педагогических задач.Побудить интерес к предмету - одна из важных задач каждого учителя. Экспериментально доказано, что применение разнообразных форм работы поддерживает активность внимания и снижает утомляемость. Различные формы обучения при изложении нового материала и обобщении знаний учащихся на любой ступени обучения приобретают все большее значение. Так при обобщении знаний учащихся, активизируются, формируются умения применять знания, самостоятельно мыслить. Проведение различных форм на уроках повышает интерес учащихся к предмету, помогает ученикам обобщить и закрепить знания по темам, способствует формированию умений, работать коллективно и повышает ответственность за качество учебы.Всякий урок имеет своеобразие, отличается от другого по своим целям, содержанию, методам, структуре, поведению учителя и учащихся и по многим другим параметрам. Уже давно в педагогике появилась потребность выделить среди методически разнообразных уроков уроки, характеризующиеся определенными общими признаками. Этот вопрос имеет немаловажное значение не только в теоретическом, но и в практическом плане. Нельзя четко организовать учебный процесс, не выделив типы уроков по тому или иному признаку, не выделив, какой из них наиболее подходит для решения поставленных педагогических задач.Урок издавна был объектом классификации, но, к сожалению, до сих пор эта достаточно сложная проблема не разрешена, и в педагогике единая типология уроков отсутствует. До сих пор наблюдаются различные подходы к классификации уроков.

  • Մարդու հենաշարժիչ համակարգը (դասավանդման մեթոդիկա)

    Դասընթացում ներկայացված է հանրակրթական դպրոցի 8-րդ դասարանի կենսաբանության դասընթացից  <<Մարդու հենաշարժիչ համակարգը>> թեմայի դասավանդման մեթոդիկա։ Ներկայացված են դասապլանների օրինակներ,  հայտորոշիչ թեսթեր և այլ առաջադրանքներ, մեթոդական այլ նյութեր, որոնք կօգնեն առավել արդյունավետ կազմակերպել դասընթացը։ Հնարավորություն է տրվում կազմակերպել մեթոդական քննարկումներ յուրաքանչյուր ենթաբաժնում տեղադրված ֆորումում։

  • Նախակորիզավորների վերնաթագավորություն

  • Գարեգին Նժդեհ

    Նկարագիր Անժելա Միքայելյան - ՀՀ Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի թիվ 7 հիմնական դպրոցի պատմության ուսուցչուհի: Ողջունում եմ ձեզ և ցանկանում տեղեկացնել որ <<Գարեգին Նժդեհ >> թեմայով այս դասընթացում նախատեսում եմ կատարել հիմնախնդիրների հետազոտություն, վերլուծություններ, թեստային աշխատանք և նոր տեխնոլոգիաների կիրառում: Դասընթացս բաղկացած է 3 մասից Թեմա 1- Գարեգին Նժդեհի կյանքն ու գործունեությունը Թեմա 2- Գարեգին Նժդեհի Ցեղակրոն գաղափարախոսությունը Թեմա 3- ամփոփիչ ստուգողական աշխատանք  Նպատակս է՝ Բազմադարյան պատմության ընթացքում հայ ժողովուրդը տառապանքներով լի ուղի է անցել:Բայց հայի ազատատենչ ոգին չի հանդուրժել ոչ թշնամություն, ոչ ճնշում:Ամեն սերունդ իր ուԺերի չափով պահպանել ու մեզ է հասցրել հայրենիքի շունչն ոգին անթեղած քարերն ու շինությունները: Պատմությունը ինչքան է վերուվարել այս մի կտոր հողի վրա, բայց այն նորից վեր է հառել խրոխտ ու նորովի: Վեց դար շարունակ հայ ժողովուրդը մտածել ու ուղիներ է փնտրել իր կորցրած  անկախությունը վերականգնելու համար: Եվ ահա 20-րդ դարասկզբի հերոսամարտերի դասերը ուսանելի էին, երբ մի բուռ քաջեր, նշխար-նշխար հավաքելով ու փրկելով <<ժողովրդի արժանապատվությունը>> վերստեղծեցին հայոց պետականությունը,որն այսօր մեր հայրենիքն է: Նահատակվեցին նրանք, արտաքսվեցին ու աքսորվեցին ՝ չվայելելով սեփական հաղթանակի արդյունքը, սեփական հայրենիքի գոյության բերկրանքը: Այդ երևելիներից էր Գարեգին Նժդեհը: Գարեգին Նժդեհ- ճշմարտության և արդարության ուժ, ով միավորեց և տասնապատկեց Հայրենիքի ու Սփյուռքի ՝ամբողջական հայության զավակներին՝ Հայկյան ոգով  իրենց կյանքը Արցախյան ազատամարտին անմնացորդ նվիրումով կերտելու հաղթանակը:Գարեգին Նժդեհը ապագա հաղթանակների կարևորագույն գրավականը համարում էր հայրենասիրական ոգով դաստիարակված  երիտասարդությունը:Նրա մեջ ներդաշնականորեն միաձուլված էր զինվորականն ու մտավորականը, ազգային բարոյախոսն ու քաղաքական գործիչը: Գարեգին Նժդեհ- Ցեղակրոն գաղափարախոսության և շարժման հիմնադիր: Նրա գործունեության շնորհիվ էր, որ տապալվեց Զանգեզուրը Լեռնային Ղարաբաղի և Նախիջևանի օրինակով Ադրբեջանին բռնակցելու թուրք- բոլշևիկյան ծրագիրը:Նժդեհի կյանքն ու գործունեությունը ստեղծել են մեր այսօրվա պատմությունը, իսկ նրա թողած հոգևոր ժառանգությունը վիթխարի նշանակություն ունի նոր սերունդների ձևավորման հարցում: Նժդեհն ասել է.<<Երբ անձը կամ ժողովուրդը իր մեջ մեռցնում է վախը և սեփական կամքի ուժով ոտքի է կանգնում, նրան չի՛ք է պարտություն, նա  անպա՛րտ է>>: