ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐ
ՊՈՐՏԱԼ
ԿՐԹԱԿԱՆ
ՖՈՐՈՒՄ
ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ
ՇՏԵՄԱՐԱՆ
ՀԵՌԱՎԱՐ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԻՆՏԵՐԱԿՏԻՎ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԿԿՏ
ՀԱՄԱԿԱՐԳ

«Երգի միջոցով լեզու դասավանդելն ավելի հաճելի և դյուրին է». Շողիկ Փահլևանյան

Հոկտեմբերի 6, 2017
Սփյուռքի լրատու Հարցազրույցներ, ելույթներ

Վերջերս լույս տեսավ ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանությանը կից գործող Մոսկվայի «Վերածնունդ» հայկական կիրակնօրյա դպրոցի տնօրեն և մանակավարժ, մ. գ. թ. Շողիկ Փահլևանյանի «Հայկական երգերի ժողովածու» աշխատությունը: Այս առիթով ներկայացնում ենք «Հայերն այսօր»-ի հարցազրույցը հեղինակի հետ:

-Տիկի´ն Շողիկ, վերջերս տպագրվեց Ձեր նոր գիրքը՝ «Հայկական երգերի ժողովածու»: Ի՞նչն է առիթ հանդիսացել հրատարակելու նման ձեռնարկ, և ո՞րն է վերջինիս առաքելությունը:

– «Հայկական երգերի ժողովածու»-ի միտքը վաղուց էր հասունացել, քանի որ երգի միջոցով որևէ  լեզու դասավանդելը՝ գործընթացն  ավելի հաճելի և դյուրին է դարձնում, միաժամանակ նպաստելով՝ լեզվի հնչերանգի, բառի կայուն ընկալմանը և լեզվամտածողության զարգացմանը:

-Ի՞նչ լսարանի համար է նախատեսված հիշյալ ձեռնարկը:

– Այն նախտեսված է նախադպրոցական, դպրոցական, միջին և բարձր տարիքի դպրոցահասակների, ինչպես նաև ուսուցիչների և հայերենն ու հայ երգը ուսումնասիրել ցանկացող յուրաքանչյուր մարդու համար:

-Ինչպե՞ս է կատարվել երգերի ընտրությունը:

-Ձեռնարկը հրաշալի միջոց է հայ երաժշտական մշակույթին հաղորդակից լինելու համար, քանզի  ներառում է հայոց ազգագրական երգերից  ու հայ կոմպոզիտորական դպրոցի մեծերի ժառանգությունից ընտրված 68 երգ: Կատարվել է երկսկզբունք ընտրություն. նախ՝ թեմատիկ բաժանումով, երկրորդ՝ հայ երգի համապատկերի ներկայացումով:

-Տիկի´ն Շողիկ, նմանօրինակ առաջի՞ն դասագիրքն է:

-Հայ իրականության մեջ կարծում եմ անդրանիկ ձեռնարկն է, որովհետև տրված են երգերի հայերեն բնագրերը, դրանց թարգմանությունները, տառադարձությունն ու նոտագրումը:

– Ի՞նչ արձագանքներ եք ստացել:

-Գրքի վերբերյալ գրվել են գրախոսություններ, հնչել մի շարք դրվատանքի խոսքեր ո´չ միայն հայաստանյան մասնագետների, այլև՝ Ռուսաստանի հայկական դպրոցների ուսուցիչների կողմից, որոնք բոլորն էլ առանձնանում են օբյեկտիվությամբ:

Գրախոսականներով և կարծիքներով հանդես են եկել՝ մանկ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ Յուրի Յուզբաշյանը, մանկ. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Ջուլիետա Գյուլամիրյանը, բ. գ. թ., դոցենտ Աշոտ Գալստյանը, բան. գիտ. դոկտոր, Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն Վարդան Դևրիկյանը, մ. գ. թ., դոցենտ Լիլիթ Տեր-Գրիգորյանը, գրքի խմբագիր բ. գ. թ. Լուսինե Հայրիյանը և այլք:

– Տիկի´ն Շողիկ, այս աշխատանքին զուգահեռ՝ արդեն երեք տարի է դասավանդում եք  նաև «Արի տուն» ծրագրի Հայոց լեզվի արագընթաց դասընթացներում, ի՞նչ փորձառություն տվեցին այդ տարիները:

– Նշեմ, որ ինձ համար շատ հետաքրքիր է աշխատել «Արի տուն» ծրագրով Հայաստան ժամանած մասնակիցների հետ: Այդ կարճ ժամանակահատվածում փորձում ես նրանց մեջ ներարկել հայերենի հանդեպ այն սերը, որը հետագայում կարող է ինքնուրույն ծլարձակել:

Միաժամանակ այս դասընթացների ընթացքում ես մեկ անգամ ևս համոզվեցի, որ հեղինակային ուսումնական ձեռնարկներիս՝ «Ռուս-հայերեն զրուցարան»-ի, «Ռուսերեն-անգլերեն-հայերեն զրուցարանի», «Հայակական երգերի ժողովածու»-ի և այլ գրքերի մեթոդական ուղենիշը ճիշտ է, ինչն էլ նպաստում է լեզվի արագ ուսուցմանը:

Նյութի աղբյուրը. «Հայերն այսօր»

  • Մեծ Հայքի անկախության վերականգնումը Բագրատունիների գլխավորությամբ

    Այս դասընթացը նախատեսված է դպրոցականների, ուսուցիչների, ինչպես նաև մեր պատմությամբ հետաքրքրվողների համար: Դասընթացի ընթացքում մենք կուսումնասիրենք Բագրատունիների գլխավորությամբ Մեծ Հայքում անկախ պետականության վերականգնման ու հետագա գործընթացների մասին: Արշակունյաց «Գահնամակում» Բագրատունիների տոհմը հիշատակվում է երկրորդը: Նրանց է պատկանել թագադիր ասպետի արքունի գործակալությունը, և հաճախ, ըստ իրենց պաշտոնի, անվանվել են Ասպետունի: Բագրատունիների ժառանգական տիրույթը Բարձր Հայք նահանգի Սպեր գավառն էր, իսկ Արշակունիների թագավորության վերացումից (428 թ.) հետո՝ նաև Այրարատ նահանգի Կոգովիտ գավառը՝ Դարույնք ամրոցով:  V դարի վերջին Սահակ Բագրատունին դարձել է Հայոց մարզպան: VII–VIII դարերում Բագրատունիները ներքաղաքական պայքարում մրցակցում էին Մամիկոնյանների հետ: VII դարում հայտնի էր Հայոց իշխան Աշոտ Բագրատունին: VIII դարում Հայոց իշխանի պաշտոնը մեծ մասամբ վարել են Բագրատունիները և քաղաքական ասպարեզից աստիճանաբար դուրս մղել Մամիկոնյաններին: VIII դարի վերջին նրանք հաստատվել են նաև Տայքի նահանգում ու Կղարջք գավառում (Գուգարքի նահանգ), իսկ IX դարի վերջին Վրաստանում հիմնել են վրաց Բագրատունիների արքայատունը:  IX դարի սկզբին Բագրատունիներն իրենց տիրույթներին են միավորել Տարոնը, Շիրակը, Արշարունիքը, Աշոցքը, Տաշիրը, Մոկքը, Սասունը, Շիմշատը, ապա` Այրարատի Ոստան Հայոցը: Այս շրջանում նրանց տոհմական կենտրոնը Բագարան քաղաքն էր: IX դարից Բագրատունիները դարձել են Հայաստանի ամենաազդեցիկ նախարարական տոհմը և ժառանգաբար կառավարել երկիրը նախ՝ որպես Հայոց իշխան, ապա՝ իշխանաց իշխան և Հայոց թագավոր (885 թ-ից): 

  • Ոզնին։ Հոմանիշ և հականիշ բառեր

    Հոմանիշ բառերՀայոց լեզուն շատ հարուստ է բառերով, այնքան հարուստ, որ հաճախ կարող ենք նույն նշանակությամբ տարբեր բառեր օգտագործել:Օրինակ՝Մառախուղը պատել է քաղաքը:Մշուշը պատել է քաղաքը:Մեգը պատել է քաղաքը:Նույն կամ մոտ իմաստ ունեցող բառերը կոչվում են հոմանիշ բառեր:Ինչքա՜ն միապաղաղ և անգույն կլիներ մեր լեզուն, եթե չլինեին հոմանիշ բառերը, որոնք զարդարում են խոսքը, դարձնում բազմազան, գեղեցիկ, բարեհունչ: Հականիշ բառեր   Ի՜նչ տարբեր են այս ծիծաղաշարժ ծաղրածուները՝ ուրախ և տխուր, նիհար և գեր:   Երևի նկատեցիր, որ այդ բառերը հակառակ իմաստ ունեն:Օրինակ՝   ուրախ և տխուր, նիհար և գեր:

  • Դանիել Վարուժան. կյանքի և ստեղծագործության ուղին

    Դասընթացի նպատակներ՝բանաստեղծական կյանքի և ստեղծագործության իմացությունարևմտահայերեն երկերը հասկանալու կարողության զարգացումպատկերավորման միջոցները տարբերակելու և սեփական խոսքում գործածելու կարողության զարգացումԴասընթացի թիրախային խումբ՝ սովորողներ, Դանիել Վարուժանի ստեղծագործությամբ հետաքրքրվողներԴասընթացավար՝ Ամալյա ԱլեքսանյանՏևողություն՝ 7 դասաժամԴասընթացի կառուցվածքը.Թեմա 1 Դանիել ՎարուժանԴ. Վարուժանի կյանքն ու ստեղծագործությունըԾննդավայրի անվան պատմությունՑեղասպանությունը և ՎարուժանըԳենտ քաղաքում հիշատակի հավերժացումՎարուժանը հեթանոսական շարժման պարագլուխԹեմա 2 «Ձոն» բանաստեղծությունը«Ցեղին սիրտը» ժողովածունԲանաստեղծության կառուցվածքային առանձնահատկություններըՎեցնյակների ուրույն իմաստըԲառային աշխատանքՈճավորում. «Վահագն» առասպելըԹեմա 3 «Նավասարդյան» բանաստեղծությունըԳրության շարժառիթներըԲառային աշխատանքՎերնագրի խորհուրդըՀեթանոսական ժամանակներ հիշեցնող խորհրդանշաններըԹեմա 4 «Անդաստան» բանաստեղծությունըանդաստանի արարողությունը գյուղերում հոգևորականների կողմիցբանաստեղծության կառուցվածքային առանձնահատկությունըաշխարհի չորս կողմերը և խաղաղության օրհներգությունըբառայի աշխատանքԹեմա 4 «Ցորյանի ծովեր» բանաստեղծությունը«Հացին երգը» ժողովածունԲառային աշխատանքԳյուղացու հիացմունքը իր կատարած գործի նկատմամբԲնանկարը բանաստեղծության մեջԹռչունների և ցորյանի ծովերի եգրըՀարցաշար

  • Դինամիկայի հիմունքները

     Դինամիկայի հիմունքները: Դինամիկան  մեխանիկայի այն բաժինն է, որն ուսումնասիրում է մեխանի-կական շարժման առաջացման պատճառները: Դինամիկայի հիմքում ընկած են Նյուտոնի երեք օրենք-ները: Այդ օրենքները Նյուտոնը ձևակերպել է վերլուծելով և ընդհանրացնելով Գալիլեյի փորձերից ստացված արդյունքները:                                                                                                                         Նյուտոնի առաջին օրենքը: Հաշվի առնելով իներցիայի օրենքի կարևորությունը՝ Նյուտոնը որոշ ընդհա-նրացում և ճշգրտում կատարելուց հետո այն դասեց դինամիկայի օրենքների շարքին ՝ որպես առանձին օրենք: Ընդհանրացումն այն է, որ մարմինը պահպանում է իր առագությունը ոչ միայն այլ մարմինների ազդեցության բացակայության, այլև դրանց հավասարակշռության դեպքում:Օրինակ՝ անկարգելորդը վայրէջքի վերջում շարժվում է հավասարաչափ, որովհետև պարանների կողմից նրա վրա ազդող ուժը հավասարակշռում է Երկրի  ձգողության ուժին: Նյուտոնի առաջին օրենքը ձևակերպվում է այսպես.   Գոյություն ունի այնպիսի իներցիալ համակարգեր, որտեղ մարմինը գտնվում է դադարի վիճակում կամ շարժվում է ուղղագիծ հավասարաչափ, եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում կամ այդ ազդեցութ-յունները համակշռված են:                                                                                  Նյուտոնի երկրորդ օրենքը: Մարմնի վրա ազդող ուժի ազդեցությամբ նրա ձեռք բերած արագացումը հավասար է այդ ուժի և մարմնի զանգվածի հարաբերությանը: Մաթեմատիկորեն Նյուտոնի երկրորդ օրենքը ներկա-ացվում է այսպես.  a=F/m որտեղ a-ն մարմնի արագացումն է, m-ը` զանգվածը, F-

  • Խաչատուր Աբովյանը՝ որպես հայ նոր գրականության հիմնադիր

    1. Խ. Աբովյանի կյանքն ու գործունեությունը:2. Ստեղծագործության ընդհանուր բնութագիրը:3. Խ. Աբովյանի մանկավարժական գործունեությունը:4. «Վերք Հայաստանի» վեպը՝ որպես հայ նոր գրականության զարգացման ուղեցույց:5. «Վերք Հայաստանի» վեպի բովանդակությունն ու գաղափարը:

  • Հնչյունափոխություն

    Շեշտի հետ կապված հնչյունափոխությունը կարևոր և առանցքային թեմա է մայրենիի դասընթացում:Այն հստակ հասկանալու համար պետք է հետևողական աշխատել յուրաքանչյուր աշակերտի հետ:

  • Թվի արկսինուսը, արկկոսինուսը, արկտանգենսը և արկկոտանգենսը

    Հակադարձ եռանկյունաչափական ֆունկցիաների1. Արկսինուս։2. Արկկոսինուս։3. Արկտանգենս։4. Արկկոտանգենս։

  • Մթնոլորտային ճնշման կախումը բարձրությունից

  • Աստղագիտություն

  • ԿԵՏԱԴՐԱԿԱՆ ՆՇԱՆՆԵՐ