ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐ
ՊՈՐՏԱԼ
ԿՐԹԱԿԱՆ
ՖՈՐՈՒՄ
ՊԱՇԱՐՆԵՐԻ
ՇՏԵՄԱՐԱՆ
ՀԵՌԱՎԱՐ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԻՆՏԵՐԱԿՏԻՎ
ՈՒՍՈՒՑՈՒՄ
ԿԿՏ
ՀԱՄԱԿԱՐԳ

«Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանություն» կրթական նախագծի հայտարարությունը (բաց դաս և մրցույթ)

Փետրվարի 10, 2020

Պատմության և մշակույթի հուշարձաններին վնաս հասցնող երկու հիմնական գործոնները բնական են՝ դա ժամանակն է ու բնության գործոնը, որոնք քայքայում և թուլացնում են հուշարձանները: Սակայն հաճախ այս երկու բնական երևույթներին գումարվում է երրորդը՝ մարդկային գործոնը: Ոլորտի մասին պատշաճ գիտելիք չունենցող քաղաքացիներն  իրենց ինքնագործունեթյամբ հաճախ վնաս են հասցնում պատմամշակութային ժառանգությանը, աղճատում են հուշարձանները կամ դրանց հարակից պատմական միջավայրը, կատարում են ինքնակամ պեղումներ, որոնց ընթացքում վնասվում են հնագիտական շերտեր: Ոլորտի պատասխանատուներն օրենքի շրջանակներում տուգանում կամ դատական հայցեր են ներկայացնում այդ քաղաքացիներին՝ պարտավորեցնելով վերականգնել հուշարձանին հասցված վնասը: Արդյունքում ունենում ենք պետությունից դժգոհ քաղաքացի, ով տուգանվելուց հետո է տեղեկանում, որ հուշարձանների և դրանց պահպանության գոտում նախատեսվող հողային, շինարարական և նույնիսկ տնտեսական գործունեության հետ կապված հարցերը կարգավորվում են ՀՀ օրեսդրությամբ և դրանք պետք է նախապես համաձայնեցվեն պատասխանատու պետական մարմնի հետ: Մյուս կողմից ունենում ենք աղճատված հուշարձաններ և յուրաքանչյուր նման դեպքով կորցնում ենք մեր ընդհանուր պատմության և մշակույթի ևս մեկ հուշարձան: Վերջին տարիներին հուշարձանի պատմական միջավայրի աղճատման առավել աչքի ընկնող օրինակներից է Սանահինի վանական համալիրի պահպանության գոտում՝ Զաքարյան իշխանների դամբարանի հարևանությամբ նոր հուղարկավորություն իրականացնելու և ժամանակակից գերեզմանատեղի կառուցելու փաստը:

ՀՀ դպրոցների աշակերտներին պատմամշակութային հուշարձանների հետ վարվեցողության կանոնների մասին տարրական գիտելիքի տրամադրման նպատակով առաջարկվում է «Հայաստանի դպրոցներում «Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանություն» բաց դասի  և մրցույթի կազմակերպում ու անցկացում» կրթական նախագիծը։

Հեղինակ՝
ԽՈՐԵՆ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալության աշխատակից, պատմաբան 
Էլ. հասցե՝ monument.am@yahoo.com
Հեռ.՝ +374 93 00 5987

 

«Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանություն» բաց դասի օրինակելի պլանը և մրցույթի հայտարարությունը տեղադրված են «Հայկական կրթական միջավայրի» «Պաշարների շտեմարան» կայքում (https://lib.armedu.am/resource/28441

  • ԱՇԽԱՐՀԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԲԱԺԱՆՈՒՄԸ

    Հասարակական կյանքի  ոլորտներից  առավել  բարդությամբ  ու  ներքին  բազմազանությամբ  աչքի  է  ընկնում  քաղաքական  ոլորտը: 

  • էլեկտրոնային աղյուսակ

    Excel  2007 էլեկտրոնային աղյուսակի միջավայր մտնելու համար պետք է հաջորդաբար կատարել հետևյալ քայլերը.Start−>All  Programs−>MS  Office−>Microsoft  Office  Excel  2007 Excel  2007  էլեկտրոնային աղյուսակի հիմնական աշխատանքային պատուհանն ունի նկ. 1.1-ում պատկերված տեսքը։Էլեկտրոնային աղյուսակի աշխատանքային թերթը բաղկացած է լատինական այբուբենի տառերով նշված սյուներից և բնական թվերով համարակալված տողերից։ Յուրաքանչյուր բջիջ ունի իր հասցեն, որը կազմվում է այն սյան անունով ու տողի համարով, որոնց հատման տեղում գտնվում է տվյալ բջիջը, օրինակ՝ B4։ Անհրաժեշտության դեպքում միևնույն տողի կամ սյան վրա գտնվող հարևան բջիջներով կազմում են բջիջների բլոկ, որի հասցեն կարելի է գրել անվան դաշտում՝ նշելով բլոկը կազմող վերին ձախ և ստորին աջ բջիջների հասցեները՝ դրանք իրարից բաժանելով երկու կետով, օրինակ՝ B2:C4Excel էլեկտրոնային աղյուսակում բջիջը կարող է պարունակել թիվ, բանաձև կամ տեքստ։ Թվային տիպի տվյալներ են՝ թվային հաստատունները, ամսաթիվն ու ժամանակը։ Բանաձևը գործողությունների կատարման կարգը սահմանող հրահանգ է, որը կարող է բջիջների հասցեներ, թվեր, գործողությունների նշաններ և ֆունկցիաների անվանումներ պարունակել։ Այն տվյալները, որոնք սպասարկվող ծրագրի կողմից որպես թվային տվյալներ չեն ճանաչվում, ընդունվում են որպես տեքստային տվյալներ։ Բջիջ ներմուծված տեքստի երկարությունը կարող է լինել մինչև 255 պայմանանշան։   Նկ. 1.1. Microsoft  Excel Էլեկտրոնային աղյուսակի պատուհանը   Բջիջ տվյալներ ներմուծելու համար անհրաժեշտ է.* ընտրել բջիջը* ներմուծել տվյալները* ներմուծումն ավարտել կամ Enter ստեղնով կամ բանաձևերի դաշտի  կոճակով, կամ՝ անցնելով այլ բջիջի։Բանաձև ներմուծելիս այն պետք է սկսել հավասարության =  պայմանանշանով։Բջիջից տվյալները ջնջելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի ցուցիչով ընտրել տվյալ բջիջն ու սեղմել Delete ստեղնը։Բջիջում եղած տվյալները փոփոխելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի ցուցիչը տեղադրել տվյալ բջիջի վրա, մկնիկի ձախ սեղմակի կրկնակի սեղմում կատարել ու խմբագրել եղած ինֆորմացիան։ Բջիջի պարունակությունը կարելի է խմբագրել նաև բանաձևերի դաշտի միջոցով։ Excel էլեկտրոնային  աղյուսակում  արված  վերջին գործողությունը կարելի  է չեղյալ դարձնել (անտեսել) արագ հասանելիության վահանակի  (Սոdօ), իսկ չեղյալ դարձված վերջին գործողությունը վերականգնել՝  (Redo) կոճակով։ Excel–ում կիրառվում են թվաբանական հետևյալ գործողությունները.  գումարում՝ +  հանում՝-  բազմապատկում` *  բաժանում՝/  տոկոս՝ %  աստիճանի բարձրացում՝ ^Հաշվումներ իրականացնելիս կիրառվում է գործողությունների կատարման առաջնահերթության մաթեմատիկայում ընդունված ձեզ հայտնի կարգը։ Ինչպես մաթեմատիկայում, այստեղ ևս փակագծերի կիրառումը կարող է փոխել գործողությունների կատարման հաջորդականությունը։Excel էլեկտրոնային   աղյուսակի   ստանդարտ   ֆունկցիաների   հավաքածուից գումարի հաշվման համար նախատեսված է SUM ֆունկցիան։ Այն բջիջների բլոկի վրա կիրառելու համար անհրաժեշտ է.* ընտրել այն  բջիջը,  որտեղ պետք է պահպանվի հաշվարկվելիք գումարի արժեքը,* Home ներդիրի Editing կամ Formulas ներդիրի Function  Library խմբից  ընտրել գումարի   հաշվման համար նախատեսված  գործիքը,* մկնիկի ձախ սեղմակով նշել այն բջիջները, որոնց պարունակությունների գումարն անհրաժեշտ է հաշվել,* սեղմել Enter  ստեղնը կամ բանաձևերի դաշտի  կոճակը։

  • Թվային արգումենտի եռանկյունաչափական ֆունկցիաներ

    Ողջյո՛ւնՀարգելի մասնակիցներ <<Թվային արգումենտի եռանկյունաչափական ֆունկցիաներ>> թեման նախատեսված է 10-րդ դասարանի աշակերտների համար: Թեման իր մեջ ներառում է y=sinx, y=cosx, y=tgx, y=ctgx ֆունկցիաների հատկություններն ու գրաֆիկը:  Ուսուցման նպատակը գիտելիքների և հմտությունների ձևավորումն է:Դասընթաց ստեղծող և դասընթացավար Ֆլորա Կարապետյան

  • Excel էլեկտրոնային աղյուսակ

    Excel  2007 էլեկտրոնային աղյուսակի միջավայր մտնելու համար պետք է հաջորդաբար կատարել հետևյալ քայլերը.Start−>All  Programs−>MS  Office−>Microsoft  Office  Excel  2007 Excel  2007  էլեկտրոնային աղյուսակի հիմնական աշխատանքային պատուհանն ունի նկ. 1.1-ում պատկերված տեսքը։Էլեկտրոնային աղյուսակի աշխատանքային թերթը բաղկացած է լատինական այբուբենի տառերով նշված սյուներից և բնական թվերով համարակալված տողերից։ Յուրաքանչյուր բջիջ ունի իր հասցեն, որը կազմվում է այն սյան անունով ու տողի համարով, որոնց հատման տեղում գտնվում է տվյալ բջիջը, օրինակ՝ B4։ Անհրաժեշտության դեպքում միևնույն տողի կամ սյան վրա գտնվող հարևան բջիջներով կազմում են բջիջների բլոկ, որի հասցեն կարելի է գրել անվան դաշտում՝ նշելով բլոկը կազմող վերին ձախ և ստորին աջ բջիջների հասցեները՝ դրանք իրարից բաժանելով երկու կետով, օրինակ՝ B2:C4Excel էլեկտրոնային աղյուսակում բջիջը կարող է պարունակել թիվ, բանաձև կամ տեքստ։ Թվային տիպի տվյալներ են՝ թվային հաստատունները, ամսաթիվն ու ժամանակը։ Բանաձևը գործողությունների կատարման կարգը սահմանող հրահանգ է, որը կարող է բջիջների հասցեներ, թվեր, գործողությունների նշաններ և ֆունկցիաների անվանումներ պարունակել։ Այն տվյալները, որոնք սպասարկվող ծրագրի կողմից որպես թվային տվյալներ չեն ճանաչվում, ընդունվում են որպես տեքստային տվյալներ։ Բջիջ ներմուծված տեքստի երկարությունը կարող է լինել մինչև 255 պայմանանշան։   Նկ. 1.1. Microsoft  Excel Էլեկտրոնային աղյուսակի պատուհանը   Բջիջ տվյալներ ներմուծելու համար անհրաժեշտ է.* ընտրել բջիջը* ներմուծել տվյալները* ներմուծումն ավարտել կամ Enter ստեղնով կամ բանաձևերի դաշտի  կոճակով, կամ՝ անցնելով այլ բջիջի։Բանաձև ներմուծելիս այն պետք է սկսել հավասարության =  պայմանանշանով։Բջիջից տվյալները ջնջելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի ցուցիչով ընտրել տվյալ բջիջն ու սեղմել Delete ստեղնը։Բջիջում եղած տվյալները փոփոխելու համար անհրաժեշտ է մկնիկի ցուցիչը տեղադրել տվյալ բջիջի վրա, մկնիկի ձախ սեղմակի կրկնակի սեղմում կատարել ու խմբագրել եղած ինֆորմացիան։ Բջիջի պարունակությունը կարելի է խմբագրել նաև բանաձևերի դաշտի միջոցով։ Excel էլեկտրոնային  աղյուսակում  արված  վերջին գործողությունը կարելի  է չեղյալ դարձնել (անտեսել) արագ հասանելիության վահանակի  (Սոdօ), իսկ չեղյալ դարձված վերջին գործողությունը վերականգնել՝  (Redo) կոճակով։ Excel–ում կիրառվում են թվաբանական հետևյալ գործողությունները.  գումարում՝ +  հանում՝-  բազմապատկում` *  բաժանում՝/  տոկոս՝ %  աստիճանի բարձրացում՝ ^Հաշվումներ իրականացնելիս կիրառվում է գործողությունների կատարման առաջնահերթության մաթեմատիկայում ընդունված ձեզ հայտնի կարգը։ Ինչպես մաթեմատիկայում, այստեղ ևս փակագծերի կիրառումը կարող է փոխել գործողությունների կատարման հաջորդականությունը։Excel էլեկտրոնային   աղյուսակի   ստանդարտ   ֆունկցիաների   հավաքածուից գումարի հաշվման համար նախատեսված է SUM ֆունկցիան։ Այն բջիջների բլոկի վրա կիրառելու համար անհրաժեշտ է.* ընտրել այն  բջիջը,  որտեղ պետք է պահպանվի հաշվարկվելիք գումարի արժեքը,* Home ներդիրի Editing կամ Formulas ներդիրի Function  Library խմբից  ընտրել գումարի   հաշվման համար նախատեսված  գործիքը,* մկնիկի ձախ սեղմակով նշել այն բջիջները, որոնց պարունակությունների գումարն անհրաժեշտ է հաշվել,* սեղմել Enter  ստեղնը կամ բանաձևերի դաշտի  կոճակը։

  • Թվային ֆունկցիաների մի քանի հատկություններ

  • ԵՐԿԻՐԸ ՄԵՐ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏՈՒՆՆ Է

  • MAT

  • ՀՀ տնտեսության սպասարկման ոլորտը

  • Մայրենիի դասագրքերի օժանդակ բաղադրիչների կիրառումը փոխգործուն մեթոդների միջոցով

    Նյութը  կրում է հետազոտական բնույթ:Ուսումնասիրել եմ մայրենիի դասագրքերի օժանդակ բաղադրիչները և կատարել վերլուծություն:

  • Жизнь и творчество А.П.Чехова