Պատմության և մշակույթի հուշարձաններին վնաս հասցնող երկու հիմնական գործոնները բնական են՝ դա ժամանակն է ու բնության գործոնը, որոնք քայքայում և թուլացնում են հուշարձանները: Սակայն հաճախ այս երկու բնական երևույթներին գումարվում է երրորդը՝ մարդկային գործոնը: Ոլորտի մասին պատշաճ գիտելիք չունենցող քաղաքացիներն իրենց ինքնագործունեթյամբ հաճախ վնաս են հասցնում պատմամշակութային ժառանգությանը, աղճատում են հուշարձանները կամ դրանց հարակից պատմական միջավայրը, կատարում են ինքնակամ պեղումներ, որոնց ընթացքում վնասվում են հնագիտական շերտեր: Ոլորտի պատասխանատուներն օրենքի շրջանակներում տուգանում կամ դատական հայցեր են ներկայացնում այդ քաղաքացիներին՝ պարտավորեցնելով վերականգնել հուշարձանին հասցված վնասը: Արդյունքում ունենում ենք պետությունից դժգոհ քաղաքացի, ով տուգանվելուց հետո է տեղեկանում, որ հուշարձանների և դրանց պահպանության գոտում նախատեսվող հողային, շինարարական և նույնիսկ տնտեսական գործունեության հետ կապված հարցերը կարգավորվում են ՀՀ օրեսդրությամբ և դրանք պետք է նախապես համաձայնեցվեն պատասխանատու պետական մարմնի հետ: Մյուս կողմից ունենում ենք աղճատված հուշարձաններ և յուրաքանչյուր նման դեպքով կորցնում ենք մեր ընդհանուր պատմության և մշակույթի ևս մեկ հուշարձան: Վերջին տարիներին հուշարձանի պատմական միջավայրի աղճատման առավել աչքի ընկնող օրինակներից է Սանահինի վանական համալիրի պահպանության գոտում՝ Զաքարյան իշխանների դամբարանի հարևանությամբ նոր հուղարկավորություն իրականացնելու և ժամանակակից գերեզմանատեղի կառուցելու փաստը:
ՀՀ դպրոցների աշակերտներին պատմամշակութային հուշարձանների հետ վարվեցողության կանոնների մասին տարրական գիտելիքի տրամադրման նպատակով առաջարկվում է «Հայաստանի դպրոցներում «Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանություն» բաց դասի և մրցույթի կազմակերպում ու անցկացում» կրթական նախագիծը։
Հեղինակ՝
ԽՈՐԵՆ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալության աշխատակից, պատմաբան
Էլ. հասցե՝ monument.am@yahoo.com
Հեռ.՝ +374 93 00 5987
«Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ու պատմական միջավայրի պահպանություն» բաց դասի օրինակելի պլանը և մրցույթի հայտարարությունը տեղադրված են «Հայկական կրթական միջավայրի» «Պաշարների շտեմարան» կայքում (https://lib.armedu.am/resource/28441)։
Հարգելի՛ գործընկերներ, Առաջարկում եմ քննարկման թեմա՝ «Արդյո՞ք դասական գրականությունը դեռ խոսում է ժամանակակից պատանու հետ», որը հատկապես արդիական է հայոց լեզվի և գրականության դասավանդման համատեքստում: Ժամանակակից կրթական միջավայրում հաճախ ենք…
Աչքի տակ ունենալով կրթության նոր մարտահրավերները, հաստատված կրթական նոր չոփորոշիչները՝ 21-րդ դարի ուսուցիչը չափազանց մեծ և լուրջ զինանոց պետք է ունենա ժամանակակից աշխարհում սովորողին ուսումնական դաշտ բերելու համար: Այլևս հնաոճ…
Հարցադրում: Արդյո՞ք 10 միավորանոց համակարգը իրականում արտացոլում է աշակերտի գիտելիքը, թե՞ այն միայն լրացուցիչ սթրես է ստեղծում: Ինչպե՞ս գնահատել ջանքը, այլ ոչ միայն արդյունքը:
ՈղջոÕœւյն, հարգելի գործընկերներ և պատմության սիրահարներ: Վերջին շրջանում ավելի հաճախ եմ բախվում այն իրավիճակին, երբ սովորողները դասարան են բերում համացանցից քաղված «այլընտրանքային պատմություն»՝ սկսած Եգիպտական բուրգերի այլմոլորակային ծագման առասպելներից, վերջացրած…
Զարմանք, անսպասելիություն Երեխաները սիրում են զարմանալ: Անսպասելի, զարմանալի մտքերը գրավում են նրանց ուշադրությունը: Հետևաբար՝ դասը անսպասելի նորությունով սկսելը շատ կարևոր է: Այս համատեքստում կարելի է օգտագործել հակափաստական մտածողությունը: Վերջինս ձևակերպվում…
Մասնագիտական հեռավար վերապատրաստման դասընթացներ
Այս թեման, որն նախատեսված է գրական կամ ուսումնական աշխատանքի վերաբերում է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործական ժառանգությանը և նրա ազդեցությանը հայոց լեզվի ու բանահյուսության վրա։«Քարտեզագրելով Թումանյանի ուղին»: Սա նշանակում է, որ պետք է ուսումնասիրել ու վերլուծել բանաստեղծի ամբողջ ստեղծագործական կյանքը, գործունեությունը և այն ճանապարհը, որ անցել է՝ հասնելով ժողովրդական խոսքի «մշակման» իր առաքելությանը։
Conditional sentences are statements discussing known factors or hypothetical situations and their consequences. Complete conditional sentences contain a conditional clause (often referred to as the if-clause) and the consequence. Consider the following sentences:
« Ձևավորող գնահատումը մայրենիի, հայոց լեզվի և գրականության դասաժամերին» դասընթացի նպատակն է աջակցել դասավանդող ուսուցիչներին ձևավորող գնահատում իրականացնելու գործընթացում, մասնավոր օրինակների միջոցով խորացնել գիտելիքը ձևավորող գնահատման ձևերի ու մեթոդների շուրջ և նպաստել գնահատման այս տեսակի գրագետ կիրառության ապահովմանը։
ԵզրակացությունԱյս հետազոտական աշխատանքը մի փոքր ավելի ճանաչելի ու հասկանալի է դարձնում Ավետիք Իսահակյանի «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմը: Պոեմի թողած անկրկնելի տպավորությունը պայմանավորված է բանաստեղծի հախուռն, կրակոտ զգացմունքի և փիլիսոփայական խոհերի միասնությամբ:
Մասնագիտական հեռավար վերապատրաստման դասընթաց